فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قربانیان جرایم زیست‌محیطی از موضوعات مهم بزه‌دیده‌شناسی است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی رویکرد فقه، حقوق کیفری ایران و حقوق کیفری بین‌المللی نسبت به قربانیان جرایم زیست‌محیطی است. این مقاله توصیفی ـ تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی موضوع مورد اشاره پرداخته است. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که در فقه بر حمایت از عناصر چندگانه طبیعت شامل آب، خاک و زمین، گونه‌های جانوری و گیاهان به‌عنوان قربانیان جرایم زیست‌محیطی تأکید شده است. در حقوق کیفری ایران نیز باتوجه به جدیدبودن شناسایی تقنینی مفهوم بزه‌دیدگی در معنای مدرن آن و نیز جدیدبودن توجه به جرایم زیست‌محیطی، بزه‌دیدگان این‌گونه جرایم به‌عنوان قربانیان رفتارهای مخرب محیط زیست کمتر مورد شناسایی قرار گرفته و اتخاذ یک سیاست جنایی حمایتی به‌ویژه در رابطه با جرایم زیست‌محیطی بزرگ که گستره وسیعی از اشخاص تحت تأثیر آن قرار می‌گیرند، در دستور کار نظام سیاست‌گذار جنایی قرار ندارد. حمایت از قربانیان جرایم زیست‌محیطی در ایران محدود به جرایم خرد و با دامنه اثرگذاری محدود به یک یا چند شخص معین بوده و گستره حمایت مقنن دربرگیرنده ابعاد قربانیان فراوان جرایم کلان زیست‌محیطی نظیر ساکنین یک شهر یا منطقه معین نمی‌گردد. در اسناد بین‌المللی نیز از محیط زیست اسناد متعددی تصویب شده است، اما حملایت از بزه‌دیدگان جرایم زیست‌محیطی محدود به جنایات بین‌المللی و تحت لوای این دسته از جرایم است.