موانع اجرای مجازات رجم از منظر حقوق بینالملل بشر و رویکرد فقه و حقوق کیفری ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس، ایران. (نویسنده مسؤول)
3 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.
doi
10.22034/jccj.2025.486293.1681چکیده
رجم از مجازاتهایی است که همواره محل بحث و نظر و انتقاد بوده است، این در حالی است که این مجازات از منظر فقهی به کتاب، سنت و اجماع میان فقها مستند شده است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر موانع اجرای مجازات رجم از منظر قواعد حقوق بشر و رویکرد فقه و حقوق کیفری ایران است. این مقاله توصیفی ـ تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانهای به بررسی موضوع مورد اشاره پرداخته است. یافتهها بر این امر دلالت دارد که خشنبودن سنگسار، مخالفت رجم با حکم عقل و فطرت انسانی، نقض اصل محاکمه عادلانه، عدم رعایت اصل تناسب جرم و مجازات از مهمترین موانع اجرای مجازات رجم از منظر قواعد حقوق بشر است. تحقق شرایط اجرای مجازات سنگسار، بهحدی دقیق، نادر و سختگیرانه است که عملاً امکان تحقق آن را به حداقل میرساند. شرایط اجرای سنگسار نیز بهگونهای است که بهانههای مشروعی را برای اجرانکردن کامل این حکم پیشبینی کرده است. قانونگذار در ماده ۲۲۲ قانون مجازات 1392 صراحتاً آورده است که حد زنا برای زانی محصن و زانیه محصنه رجم است. درصورت عد امکان اجرای رجم با پیشنهاد دادگاه صادرکننده حکم قطعی و موافقت رییس قوه قضاییه، چنانچه جرم با بینه ثابت شده باشد، موجب اعدام زانی محصن و زانیه محصنه است و در غیر این صورت موجب صد ضربه شلاق برای هریک میباشد. در جامعه کنونی ایران با انتقادها از سوی حقوق بشر و فعالان مدنی در قانون جدید مجازات سال 1392 امکان تبدیل این مجازات به اعدام و شلاق فراهم گردیده است.
