ارزیابی روابط کاریوتیپی برخی گونه‌های بخش‏ های Bromus و Genea از جنس بروموس

نویسندگان

1 1- دانشیار، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه 2- عضو گروه پژوهشی بیوتکنولوژی مقاومت به خشکی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

2 استاد پژوهشی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

3 دانشجوی دکترای اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

4 1- دانشیار، عضو گروه پژوهشی بیوتکنولوژی مقاومت به خشکی، دانشگاه رازی، کرمانشاه 2- پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

doi
10.22092/ijrfpbgr.2017.109823
چکیده

جنس بروموس از مهمترین گیاهان مرتعی می‌باشد که در سطح وسیعی از عرصه‌های طبیعی کشور پراکنش دارد. روابط بین گونه‌ای 45 جمعیت دیپلوئید از 9 گونه متعلق به ‎دو بخش Genea و Bromus به‎همراه 5 جمعیت از گونه چچم یکساله بر اساس خصوصیات کاریوتیپی بررسی شد. در هر جمعیت 5 سلول متافازی از مریستم انتهایی ریشه‌ بذرهای جوانه‌زده تهیه شد. طول کل کروموزوم، طول بازوی بلند و کوتاه اندازه‌گیری شد. شاخص سانترومری و نسبت بازوها، محتوای نسبی کروماتین، شاخص نامتقارن بودن درون و بین کروموزومی و درصد شکل کلی کروموزوم محاسبه شد. تقارن کاریوتیپی تعیین و نوع کروموزوم‌ها مشخص شد. تجزیه واریانس اختلاف معنی‌داری را در سطح یک‌درصد در خصوصیات کاریوتیپی در بین گونه‌ها و جمعیت‌های مورد مطالعه نشان داد. جمعیت‌ها کاریوتیپ متقارنی داشتند و بر اساس جدول دوطرفه استبینز در کلاس A1 و A2 قرار گرفتند و دارای کروموزوم‌های متاسنتریک و تعداد کمی کروموزوم ساب متاسنتریک بودند. گونه‌های دو بخش براساس تجزیه به مؤلفه‌‌های اصلی و تجزیه خوشه‌ای تفکیک شدند. تکامل کاریوتیپی گونه‌های بخش Bromus بیشتر از طریق مقدار کروماتین و بخش Genea بیشتر از طریق افزایش عدم تقارن درون و بین کروموزومی بود. در بخش Bromus دو گونهBromus briziformis  وB. squarrosus  بیشترین و دو گونهB. scoparius  و  B. danthoniae کمترین تکامل کاریوتیپی را داشتند. از طرف دیگر دو گونهB. rechingeri  و B. japonicus در بین این دو گروه قرار گرفتند. برای بخش Genea نیز گونه B. tectorum تکامل کاریوتیپی بیشتری نسبت به‎ دو گونه B. sterilis و B. sericeus  نشان داد.