مطالعه اثرات ترکیب محیط‌کشت و نوع ریزنمونه در بهینه‌سازی کشت خارشتر (Alhagi camelorum F.)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 استاد، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 دانشیار، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان

doi
10.22092/ijrfpbgr.2017.109828
چکیده

خارشتر (F. Alhagi camelorum) گیاهی است از خانواده بقولات که سازگاری خوبی با شرایط آب و هوایی مناطق خشک دارد. به دلیل پروتئین قابل هضم بالا، همچنین امکان بهره­برداری ترنجبین از ساقه­های آن و سازگاری با شرایط سخت زیست­محیطی به عنوان یکی از گونه­های مهم مرتعی و دارویی محسوب می­شود. تکثیر این گونه در طبیعت توسط بذر و ریزوم انجام می‌شود، ولی بذر آن برای جوانه­زنی دارای مشکل است. هدف این تحقیق، بررسی تأثیر غلظت­های مختلف ساکارز در ریزازدیادی گیاه خارشتر از طریق کشت تخمدان و جنین بذری برای بهبود تکثیر آن می‌باشد. برای این هدف، با جداسازی جنین از تخمدان و همچنین حذف پوسته بذر (جنین­بذری)، ریزنمونه­ها در محیط­کشت MS حاوی غلظت­های 0، 15، 30، 45 و 60 گرم در لیتر ساکارز برای بررسی جوانه­زنی و تکثیر کشت شدند. درصد جوانه­زنی و سایر صفات رشد گیاهچه­ طی چهار هفته بررسی شد. نتایج نشان داد که بین دو ریزنمونه در میزان درصد جوانه­زنی و طول گیاهچه اختلاف معنی‏دار وجود داشت و درصد جوانه­زنی جنین­­­بذری در مقایسه با تخمدان به‎طور معنی‌داری (P<0.01) بیشتر بود. بیشترین درصد جوانه­زنی جنین بذری (3/93 درصد) در تیمار 15 گرم در لیتر ساکارز به‎دست آمد که با مقایسه با سایر غلظت­های ساکارز اختلاف معنی‏دار و مثبت داشت. با افزایش غلظت ساکارز تا 15 گرم بر لیتر سایر صفات رشد جنین مانند طول ریشه­چه، طول ساقه­چه و همچنین شاخص بنیه افزایش یافت. البته غلظت­های بیشتر از 15 گرم در لیتر ساکارز در تمامی صفات اندازه­گیری شده جنین اثر منفی داشت.