امکان‌سنجی ساخت سد زیرزمینی به روش توموگرافی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز دشت برم، استان فارس)

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی ارومیه

2 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

3 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

4 دانشگاه آزاد اسلامی

5 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22034/wmji.2025.2046446.1090
چکیده

با توجه به خشک‌سالی‌ها و کم‌آبی‌های موجود در کشور و بحرانی بودن اوضاع کنونی آب، باید کوشید حداکثر استفاده از آب‌های سطحی و سیلاب‌ها صورت گیرد و از هدررفت آن‌ها جلوگیری نمود. علاوه بر سازه‌های آبی روزمینی، یکی از مؤثرترین فن‌آوری سازه‌های آبی، سدهای زیرزمینی می‌باشد. بررسی ساختگاه سد زیرزمینی، اولین گام در انتخاب محل و ساخت سد زیرزمینی است. در این پژوهش امکان­سنجی و مکان ­یابی ساخت سد زیرزمینی در دشت برم شهرستان کازرون از استان فارس مورد واکاوی و بررسی قرارگرفته است. در حوضه موردبررسی به لحاظ چینه‌شناسی سازندهای کرتاسه تا نهشته­ های عهد حاضر دیده می­شود. روش استفاده‌شده در این پژوهش به­ منظور بررسی ضخامت و عمق آبرفت و سنگ کف روش مقاومت ویژه الکتریکی­، روش توموگرافی الکتریکی دایپل – دایپل می­باشد. بدین منظور سه پروفیل توموگرافی الکتریکی با فواصل الکترودی 15 متر انجام پذیرفت. برداشت­ها با آرایش دایپل - دایپل در محل­های پیشنهادی سد زیرزمینی انجام پذیرفت. پس از اندازه‌گیری‌های صحرایی داده­ها توسط مدل‌سازی رایانه‌ای با استفاده از نرم‌افزار RES2Dinve تفسیر گردید. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، هر سه جایگاه به لحاظ وضعیت زمین­شناسی وضعیت کم‌وبیش مشابهی دارند. مهم­ترین عامل محدودکننده برای ایجاد سد زیرزمینی در منطقه، نبود تکیه­گاه راست برای ایجاد سد و ضخامت زیاد آبرفت می­باشد. ازاین‌رو، گزینه سد زیرزمینی در هر سه جایگاه پیشنهادی مورد تأیید نبوده و رد می­شود.