ارزیابی تأثیر پروژه‌های آبخیزداری بر خصوصیات هیدروگراف‌های سیلابی (مطالعه موردی: سناریوهایی برای حوزه آبخیز بالادست کلات)

نویسندگان

1 دانشگاه مازندران

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3

doi
10.22034/wmji.2025.2038992.1084
چکیده

برای بررسی اثرات اقدامات آبخیزداری بر خصوصیات سیلاب، با شبیه‌سازی هیدروگراف سیلاب در دوره‌های قبل و بعد از اقدامات آبخیزداری، می‌توان به نتایج کمی از این عملیات دست‌یافت. داده‌های بارندگی و دبی در برنامه Easy Fit با توزیع‌های آماری مورد برازش قرار گرفتند و دوره‌های بازگشت برای هرکدام به دست آمد. برای عملیات بیولوژیکی سه سناریو، برای اقدامات مکانیکی دو سناریو و برای عملیات تلفیقی 2 سناریو (بیولوژیکی- مکانیکی) تعریف شد. با کمک برنامه‌های Arc GIS و HEC-HMS، ابعاد مخازن و سازه‌ها، هیدروگراف‌های سیلاب و روندیابی سیل در مخزن محاسبه گردید. نتایج سناریوهای بیولوژیکی، مکانیکی و تلفیقی در کاهش دبی اوج نسبت به دبی اوج اولیه به ترتیب برای دوره بازگشت‌های زیر 10 سال - بالای 10 سال به‌طور میانگین، به ترتیب 18 - 15، 56 - 54 و 62 -60 درصد کاهش را  نشان می‌دهد. درنتیجه، سناریوهای بیولوژیک با افزایش دوره بازگشت‌های تا 10 سال بیش‌ترین کارایی را دارد و بعدازآن رو به کاهش است. سناریوهای مکانیکی با افزایش دوره بازگشت در کاهش دبی اوج روند ثابتی دارد و هم‌چنین کاهش حجم سیلاب در این سناریو بسیار اندک است. سناریوهای تلفیقی با افزایش دوره بازگشت در کاهش دبی اوج روند ثابتی دارد، ولی در مورد کاهش حجم سیلاب تا دوره بازگشت 10 سال ثابت و بعد از 10 سال کارایی آن نزولی می‌شود.