جریان‌شناسی آراء فقها و مفسران شیعه در خصوص ضرب زوجه در مقام نشوز: مطالعه موردی آیه 34 سوره نساء

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی فقه و مبانی حقوق اسلامی، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 دانشیار بخش فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی ،دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 استادیار بخش علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22084/qss.2025.30661.1110
چکیده

ضرب زوجه ناشزه در آیه 34 سوره نساء مطرح شده است. فقها و مفسران در طول تاریخ با استناد به این آیه نظراتی درباره ضرب زوجه ارائه کرده‌اند که این نظرات خصوصاً در دوره معاصر مورد شبهه و سؤال قرار گرفته‌اند. در این پژوهش نگارندگان درصدد هستند تا ضمن ارائه این نظرات به این سوالات پاسخ دهند که نظرات چه تغییری یافته‌اند؟ و چه شرایط و عواملی در دوره‌های تاریخی فقه و تفسیر بر این تغییرات اثر داشته‌اند؟ استفاده از روش تحلیلی، توصیفی و مقایسه‌ای در این پژوهش و مطالعه و مقایسه نظرات و سپس تحلیل شرایط و عوامل مؤثر بر آن‌ها حاکی از آن است که نظرات ضرب، در طول تاریخ در سه جریان تغییر یافته‌اند و تحت تأثیر شرایطی مثل؛ روش‌های فقهی و تفسیری، نوع نگاه به زن، حوادث تاریخی دوره‌های فقه و تفسیر، انقلاب اسلامی و جنبش فمینیسم با افزوده شدن قیود دچار تغییرات شده‌اند و نیز در دوره‌های اخیر نظرات و معانی مجازی جدیدی از ضرب پدید آمده است.