غایت جهاد، از دیدگاه آیات قرآن کریم، با تأ کید بر غزوات پیامبر(ص)

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

doi
10.22084/qss.2025.30746.1121
چکیده

 این پژوهش بر آن است تا غایت و هدف نهایی جنگ در اسلام را با توجه بــه آیــات جهادی قــرآن کــه درروند غزوات پیامبر اســلام نازل شــده اســت بررســی کنــد. ســوال اصلی این اســت که غایت جنگ در اســلام بر اســاس آیــات جهــادی و ســیره نبوی چیســت؟ فرضیه این مقاله این اســت که در اســلام، تحقق عدالت و دفاع از مظلومان غایت جنگ اســت. امری که در جهــان امروز بهصــورت عملی در اهــداف جنگها جایگاهی نــدارد. روش پژوهش، در این مقاله برســی و بازخوانی و تحلیل آیات مرتبط با جهاد در قرآن کریم با توجه به ســبب نزول و تفاســیر معتبر و همچنین گزارش‌های تاریخی غزوات پیامبر (ص) بر اساس منابع دستاول است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که جنگ و جهاد در اسلام وجوه متعددی دارد و صرفاً به‌مثابه آخرین راهکار برای دفاع از جان، دین، (انفال،/61 ) و تحقق عدالت (آل‌عمران، /169) (حشر، / 7 -1) است. همچنین مقابله باخیانت و نقــض پیمان، (انفال/ 58)و ایجاد صلح پایدار بازگرداندن و اســتمرار امنیت اجتماعی (حشر آیه 12-11-5-2) ازجمله اهداف جهاد در اسلام است. دفاع از مظلومــان، ریشــه‌کن کــردن ظلم و فتنه جایــگاه ویژه‌ای در آیات قــرآن دارد(بقره،/193) نیت جهاد در اســلام فی سبیل الله است (آل‌عمران: آیات 153-139) و پیروزی‌ها از آن خدا است (انفال،/17) (فتح، /1)، (توبه/ 26) و هرگونه استفاده ابزاری از آن مردود است. همچنین آیه 60 انفال، اشاره دارد به آمادگی برای دفاع و جنگی که غایت نهایی آن صلح است.