فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آیۀ شریفۀ «وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ» (حج/۳۰)  از آیات پرمناقشــه در حوزه تفســیر اســت که مفســران فریقین دیدگاههــای متفاوت و متنوعی دربــارۀ معنای آن ارائه کردهاند. این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی و با هدف تحلیل دیدگاه تفســیری آیــتالله خامنــه‌ای (دام ّ ظلــه) دربــارۀ ایــن آیــه و نقــد دیدگاه‌هــای مفسران فریقین نگاشته شده است. ابتدا معنای لغوی واژگان «قول» و «الزور» بررســی و ســپس ســه دیدگاه متنوع دربارۀ «قول زور» در سه نظریۀ کلی «قول باطــل»، «فعل باطل» و «باطل مطلق» مطرح شــده اســت. دیدگاه نخســت، قول زور را شامل دروغ، افترا و شهادت به ناحق می‌داند. دیدگاه دوم، آن را به رفتارهایی چون غنا و اعمال گمراه‌کننده تفسیر می‌کند. در این میان، دیدگاه ســوم کــه متعلق به آیتالله خامنه‌ای اســت، «قــول زور» را به مطلق باطل در گفتار، رفتار و اندیشه تفسیر میکند. این پژوهش با بررسی‌های مربوطه، نشان می‌دهد که دیدگاه سوم به دلیل برخورداری از اصول و قواعد تفسیری مهمی مانند «توجه به تاریخ گذاری روایات تفسیری آیه مربوطه،» «حجیت معنای لغوی،» توجه به قاعده «جری و تطبیق» و «سیاق» جامعتر و دقیقتر از سایر اقوال اســت؛ این تفســیر ناظــر به مبارزه بــا هرگونه انحراف از حــق در تمامی ساحت‌های زندگی فردی و اجتماعی است.