فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افت سطح آب زیرزمینی همراه با کاهش کیفیت آن مخاطرات زیست‌محیطی متعددی را ایجاد می‌کند. با توجه به این‌که کیفیت آب زیرزمینی تحت تأثیر کمیت آن قرار می‌گیرد، تغییرات پارامترهای کیفی آب با توجه به سطح تراز سفره‌ی زیرزمینی در محدوده‌های مطالعاتی امری ضروری است. بر اساس همین ضرورت مطالعه حاضر با هدف پایش تغییرات کمی و کیفی منابع آب زیرزمینی در حوزه آبخیز ارنان- دهج انجام شده است. برای انجام پژوهش حاضر نخست حوزه آبخیز ارنان-دهج در محدوده شمالی استان‌های کرمان و یزد انتخاب شد. برای بررسی ارتباط بین پارامترهای کیفی ازجمله شوری، نسبت جذب سدیم (SAR)، کل مواد جامد محلول (TDS) و پارامترهای کمی آب زیرزمینی با مراجعه به سازمان تحقیقات منابع آب ایران (تماب) و سازمان آب منطقه‌ای استان‌های کرمان و یزد، داده‌های منابع آب زیرزمینی برای چاه‌های عمیق، چشمه و قنات طی دوره 10 ساله (1397-1387) دریافت شد. سپس رابطه میان این پارامترها، ضریب همبستگی در نرم‌افزار SPSS میان مقادیر تغییرات پارامترهای مذکور محاسبه‌ شد. رابطه میان تغییرات شوری و افت سطح تراز آب زیرزمینی نشان داد که در منطقه طی سال‌های موردمطالعه در ابتدای دوره تا سال 96-1395 درمجموع به میزان 29/39 میکروزیمنس بر سانتی‌متر از شوری آبخوان کاسته شده و پس از آن، به میزان شوری آب افزوده شده است. کاهش میزان شوری توأم با کاهش 1/81 متری سطح تراز آب زیرزمینی طی دوره آماری بوده است. رابطه بین تغییرات SAR و افت سطح تراز آب زیرزمینی تاییدی بر تغییرات کاهشی SAR طی دوره آماری است. هم‌چنین شیب تغییرات SAR در این محدوده منفی بود. به‌عبارت‌دیگر، کاهش SAR هم‌جهت با کاهش سطح سفره است. درنهایت مطابق رابطه میان تغییرات TDS و افت سطح تراز آب زیرزمینی مشخص گردید که مجموع تغییرات TDS طی دوره آماری موردمطالعه افزایشی بوده است که در جهت عکس تغییرات سطح تراز آب زیرزمینی می‌باشد. بررسی روند به ترتیب تغییرات شوری، SAR و TDS با سطح تراز آب زیرزمینی در این محدوده برابر با 0/43-، 0/24- و 0/43- می‌باشد. نتایج این روند نشان‌دهنده آن است که با کاهش سطح آب زیرزمینی به­ترتیب میزان شوری، SAR و کل جامدات محلول افزایش‌یافته است.