بررسی اثربخشی اقتصادی و اجتماعی دستاوردهای طرحهای تحقیقاتی اجراشده در حوزههای آبخیز برخی از استانهای کشور
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
3 دانشگاه خوارزمی
4 دانشگاه علم و هنر
5 دانشگاه آزاد اسلامی
6 دانشگاه آزاد اسلامی
7 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
8 دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز
9 دانشگاه فنی و حرفهای
doi
10.22034/wmji.2024.2025695.1062چکیده
طی سالیان گذشته بر اساس اهداف از پیش تعیینشده، منابع مالی نسبتاً مناسبی در حوزه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی هزینه شده است. بااینوجود اثربخشی فعالیتهای تحقیقاتی در ایران همواره با بحثهای فراوانی از سوی موافقان و مخالفان آن همراه بوده است. با این رویکرد، این مطالعه باهدف ارزیابی اثربخشی تحقیقات آبخیزداری، اقدام به ارزیابی و سنجش اثربخشی طرحهای پژوهشی کاربردی شامل پخش سیلاب، سامانه سطوح آبگیر باران، سد زیرزمینی و تیمارهای مختلف حفاظت خاک در سطح استانهای خراسان رضوی، خراسان شمالی، کرمانشاه، فارس، تهران، قزوین، زنجان و سمنان شده است. برای بررسی این موضوع، طرحهای شاخص تحقیقاتی که مبتنی بر رفع مشکلات حوزههای آبخیز در استانهای فوقالذکر بوده، شناسایی و اثربخشی آنها در نیل به اهداف آبخیزداری ازنظر اقتصادی و اجتماعی موردبررسی قرار گرفت. در پژوهش حاضر با استفاده از روش منفعت- هزینه و سطح رضایتمندی معیارهای آبخیز در قبل و بعد از اجرای اقدامات، به ارزیابی اثربخشی تحقیقات پرداخته شد. نتایج تحقیق نشان داد که در همه استانهای منتخب، پروژههای تحقیقاتی اجراشده ازنظر اقتصادی و اجتماعی اثربخش بوده و در این میان پروژههای پخش سیلاب با میانگین نسبت منفعت به هزینه 5/24 بالاترین بازدهی اقتصادی را دارا بوده است.
