بایسته‌های قرآن‌شناختی آموزه‌ مهدویت با تأکید بر رویکرد اجتماعی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه شیعه‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22084/qss.2025.30563.1105
چکیده

 مهدویت اندیشه‌ای است که در میان همه نحله‌ها و فرق مسلمان علاوه بر بعد فردی رویکرد اجتماعی آن مورد توجه قرار گرفته و از جایگاه فاخری برخوردار است، به گونه‌ای که هیچ یک از فرق اسلامی منکر ظهور منجی موعــود نیســت. البتــه در مورد برخی امور مانند تولد و یا نســبت آن ممکن اســت اختلافاتی وجود داشــته باشند ولی در اصل نجات خواهی و بسط و گسترش عدالت اجتماعی در پرتو حکومت واحد جهانی، اختلافی نیست. ایــن امر نشــان از حتمیــت نجات بخشــی آخرالزمان و فرا گیر بــودن آموزه مهدویــت در اســلام دارد و بطوریکــه در طــول تاریــخ پذیــرش آن در میان مســلمانان یک امر بدیهی و قطعی بــود، منتهی یکی از مهم‌ترین دغدغه مســلمانان این اســت که نگاه قرآن به آموزه مهدویت چگونه اســت؟ مثلاً ُ فقــط بــه ب ُعد فردی آن پرداخته یا بعــد اجتماعی یا هر دو. و آیا اصولاً آنچه در روایــات در مســأله مــورد پذیــرش قــرار گرفتــه، آیــات قرآن بــدان دلالت دارند؟ برای پاســخ به این ســؤالات ابتدا لازم اســت این آموزه مورد تحلیل قرار گرفته و بایســته‌های این تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی بر اســاس دانــش تفســیر قرآن کریم و یا تأویــل آیات قرآن مورد بررســی و ارزیابی قرار گیرنــد، در اندیشــه اســلامی بویــژه شــیعه امامیه، قــرآن از مهم‌تریــن منابع ُ آموزه مهدویت در بعد اجتماعی هستند و لذا ره آورد آن را می‌توان در پرتو گونــه شناســی آیات مهدوی، روش فهــم و تحلیل آن‌هــا، پرداختن قرآن به برخی شبهات در این مورد امعان نظر و بحث و بررسی قرار داد.