تغییرات رواناب و هدررفت خاک در خاک برداشت‌شده از کاربری جنگل تحت شدت‌های مختلف بارندگی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه علوم پزشکی تهران

3 دانشگاه علوم پزشکی ارومیه

4 دانشگاه علوم پزشکی ارومیه

doi
10.22034/wmji.2024.2021201.1051
چکیده

زمین به‌عنوان یک منبع طبیعی و ضروری برای بشریت و حفظ بوم‌سازگان‌ها می‌باشد و اندازه­گیری میزان فرسایش خاک  به‌­عنوان یکی از بحث­‌های مهم در سراسر جهان مطرح است.  هدف این پژوهش بررسی تغییرات مقادیر رواناب و رسوب تولیدشده تحت چهار شدت‌ 30، 60، 90 و 120 میلی‌متر بر ساعت در خاک برداشت‌شده از کاربری جنگل در مقیاس کرت است. شبیه‌سازی باران با استفاده از سامانه شبیه‌ساز باران و کرت‌هایی با اندازه 0/5 مترمربع  در سه تکرار انجام شد. پس از اندازه‌گیری رواناب در فواصل زمانی دو دقیقه‌ای و به مدت ده دقیقه در خروجی کرت‌ها و سپس توزین هدررفت خاک، نتایج حاصل با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS23 و Excel مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. میانگین حجم رواناب سه کرت در شدت‌های بارندگی 30، 60، 90 و 120 میلی‌متر بر ساعت به ترتیب 0/98، 1/3، 2/03 و 2/43 لیتر بود و میانگین هدررفت خاک به ترتیب 8/21، 14/85، 46/76 و 63/27 گرم بود.  نتایج نشان داد که اثر شدت بارندگی بر مؤلفه‌های رواناب و هدررفت خاک در سطح اعتماد 99 درصد معنی‌دار بود. هم‌چنین نشان داد که کم‌ترین حجم رواناب و هدررفت خاک مربوط به شدت‌های 30 و 60 میلی‌متر بر ساعت و بیش‌ترین حجم رواناب و هدررفت خاک مربوط به دو شدت 90 و 120 میلی‌متر بر ساعت بود که نشان‌دهنده روند افزایشی حجم رواناب و هدررفت با افزایش شدت بارندگی است؛ بنابراین پیشنهاد می­‌گردد که در شرایط طبیعی برای کاهش این مؤلفه‌ها از روش‌­های حفاظتی ازجمله کاربرد افزودنی­‌ها استفاده گردد.