فراتحلیل سرمایه اجتماعی و رفتارهای سلامتمحور: مرور متون
نویسندگان
1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
2 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
doi
10.22034/spr.2025.453775.1944چکیده
مقدمه: در دو دهه اخیر پژوهشهای متعددی به موضوع رفتارهای سلامتمحور و نقش تعیینکننده عوامل اجتماعی و فرهنگی در میزان آن پرداختهاند. از جمله این عوامل، میتوان به مفهوم کلیدی سرمایه اجتماعی اشاره نمود. هدف اصلی این پژوهش، برآورد اندازه اثر رابطه بین سرمایه اجتماعی و رفتارهای سلامتمحور در میان مطالعات انجام شده در ایران است.روش: این تحقیق با هدف ترکیب کمی نتایج پژوهشهای انجام شده در ایران و روش فراتحلیل به ارتباط بین سرمایه اجتماعی و رفتارهای سلامتمحور پرداخته است. بدین منظور کلیدواژههای گوناگون مرتبط با سرمایه اجتماعی و رفتارهای سلامتمحور در سه پایگاه اطلاعاتی Irandoc، Magiran و SID جستوجو شدند. در مجموع، تعداد 26 مطالعه که در فاصله سالهای 1386 تا 1402 منتشر شده بودند، به فراتحلیل وارد شدند. جهت بررسی پیشفرض خطای انتشار نیز از آزمون همبستگی رتبهای بگ و مزومدار استفاده شد.یافتهها: یافتهها نشان دادند که اندازه اثرات ترکیبی ثابت برابر با 407/0 (001/0p < ) و اندازه اثرات ترکیبی تصادفی برابر با 419/0 (001/0p < ) بوده است که بر مبنای معیار کوهن، بالاتر از سطح متوسط ارزیابی میشود. همچنین، متغیرهای سال انتشار پژوهشها، موقعیت جغرافیایی، جامعه آماری، شیوه نمونهگیری، جنس و سن میتوانند به عنوان منبع ناهمگنی برای مطالعات داخل کشور در نظر گرفته شوند.نتیجهگیری: مبتنی بر نتایج، ابعاد خرد و فردی سرمایه اجتماعی بیشتر از ابعاد ساختاری و نهادی آن در رابطه با رفتارهای سلامتمحور مورد توجه قرار گرفتهاند. از این رو، ضرورت داد تا در پژوهشهای آتی به هر دو بعد این مفهوم پرداخته شود.مقدمه: در دو دهه اخیر پژوهشهای متعددی به موضوع رفتارهای سلامتمحور و نقش تعیینکننده عوامل اجتماعی و فرهنگی در میزان آن پرداختهاند. از جمله این عوامل، میتوان به مفهوم کلیدی سرمایه اجتماعی اشاره نمود. هدف اصلی این پژوهش، برآورد اندازه اثر رابطه بین سرمایه اجتماعی و رفتارهای سلامتمحور در میان مطالعات انجام شده در ایران است.روش: این تحقیق با هدف ترکیب کمی نتایج پژوهشهای انجام شده در ایران و روش فراتحلیل به ارتباط بین سرمایه اجتماعی و رفتارهای سلامتمحور پرداخته است. بدین منظور کلیدواژههای گوناگون مرتبط با سرمایه اجتماعی و رفتارهای سلامتمحور در سه پایگاه اطلاعاتی Irandoc، Magiran و SID جستوجو شدند. در مجموع، تعداد 26 مطالعه که در فاصله سالهای 1386 تا 1402 منتشر شده بودند، به فراتحلیل وارد شدند. جهت بررسی پیشفرض خطای انتشار نیز از آزمون همبستگی رتبهای بگ و مزومدار استفاده شد.یافتهها: یافتهها نشان دادند که اندازه اثرات ترکیبی ثابت برابر با 407/0 (001/0p < ) و اندازه اثرات ترکیبی تصادفی برابر با 419/0 (001/0p < ) بوده است که بر مبنای معیار کوهن، بالاتر از سطح متوسط ارزیابی میشود. همچنین، متغیرهای سال انتشار پژوهشها، موقعیت جغرافیایی، جامعه آماری، شیوه نمونهگیری، جنس و سن میتوانند به عنوان منبع ناهمگنی برای مطالعات داخل کشور در نظر گرفته شوند.نتیجهگیری: مبتنی بر نتایج، ابعاد خرد و فردی سرمایه اجتماعی بیشتر از ابعاد ساختاری و نهادی آن در رابطه با رفتارهای سلامتمحور مورد توجه قرار گرفتهاند. از این رو، ضرورت داد تا در پژوهشهای آتی به هر دو بعد این مفهوم پرداخته شود.