فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مهم‌ترین و اساسی ترین مسائل هستی‌شناختی انسان، سرنوشت نهایی و چگونگی دستیابی به رستگاری است که سوره مبارکه عصر،با ایجاز بلاغی شگفت‌انگیز و در عین حال عمق معنایی بی‌بدیل به ارائه چارچوبی جامع از وضعیت وجودی انسان و مسیر نجات او در سه آیه می پردازد.پژوهش حاضر با هدف استخراج مفاهیم کلیدی و مضامین نهفته در این سوره، با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای استقرایی به بررسی محتوای آشکار آیات پرداخته است. پس از تقسیم سوره به واحدهای معنایی و انجام کدگذاری اولیه، مفاهیم استخراج‌شده در طبقات مفهومی سازماندهی شدند و در نهایت، چهار مضمون اصلی، آگاهی نسبت به زمان، هشدار نسبت به خسران عمومی، نجات فردی (ایمان و عمل صالح) و نجات جمعی (توصیه به حق و توصیه به صبر) شناسایی گردید. بر اساس یافته‌های تحقیق،سوره عصر با ارائه انسجام مفهومی و ساختاری نظام مند در جهت رشد معنوی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی انسان،به ترسیم حرکت انسان از آگاهی فردی تا کنش اجتماعی پرداخته که می‌تواند به‌عنوان الگویی جامع در مطالعات تربیتی،اخلاقی و معرفتی در حوزه علوم اسلامی مورد توجه قرار گیرد.مضاف بر آن که، این سوره،«خسران» را قاعده و «نجات» را استثنا می‌داند و تنها کسانی از آن مستثنی هستند که با ایمان درونی، عمل بیرونی و مشارکت اجتماعی در توصیه به حق و صبر، یک الگوی تربیتی جامع را محقق سازند. این یافته از نظر تفسیری با دیدگاه بسیاری از مفسران قرآن همسو است.