نقد و تحلیل مهمترین جریانهای تدبری قرآن در ایران معاصر با رویکرد اجتماعی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری. علوم قرآن و حدیث. دانشگاه امام صادق علیه السلام. تهران. ایران.
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات دانشگاه امام صادق علیه السلام
doi
10.22084/qss.2025.31243.1150چکیده
تدبر در قرآن کریم، بهعنوان یکی از کلیدیترین روشهای انس با قرآن، در ایران معاصر بهویژه پس از انقلاب اسلامی، به رویکردی برجسته در فهم و عمل به معارف قرآنی تبدیل شده است. تأکید قرآن بر تدبر در آیاتی مانند «کِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَیْکَ مُبَارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیَاتِهِ» (ص/ 29)، زمینهساز شکلگیری جریانهای متنوع تدبری در ایران شده که هرکدام با روشها و دیدگاههای خاص خود، بهویژه در بُعد اجتماعی، به ترویج فهم و عمل به قرآن پرداختهاند. تأکید قرآن بر تدبر در آیاتی مانند «کِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَیْکَ مُبَارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیَاتِهِ» (ص/ 29)، زمینهساز شکلگیری جریانهای متنوع تدبری در ایران شده که هرکدام با روشها و دیدگاههای خاص خود، بهویژه در بُعد اجتماعی، به ترویج فهم و عمل به قرآن پرداختهاند. این پژوهش با هدف نقد و تحلیل عمیق شش جریان برجسته تدبری در ایران معاصر با رویکرد اجتماعی، به بررسی ویژگیها، نقاط قوت، و کاستیهای آنها در ترویج فهم و عمل اجتماعی به قرآن میپردازد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و دادهها از طریق منابع کتابخانهای و پیمایشهای میدانی، از جمله مصاحبه با افراد کلیدی، جمعآوری شدهاند. یافتهها نشان میدهد که این جریانها در مواردی چون پیوند با علوم اجتماعی، ترویج عمومی، و آموزش ساختارمند موفقیتهایی کسب کردهاند، اما کاستیهای جدی مانند کمتوجهی به روایات، ضعف در استدلالهای اجتماعی، فقدان راهکارهای عملی، و عدم تأکید کافی بر عمل اجتماعی، موانع بزرگی در مسیر توسعه تدبر اجتماعی ایجاد کردهاند. این مطالعه با نقد جریانهای مزبور و ارائه پیشنهادهای عملی، به دنبال تقویت رویکرد اجتماعی تدبر برای تأثیرگذاری عمیقتر در هدایت جامعه و
