ریزازدیادی گیاه دارویی آنغوزه (Ferula assa- foetida L.)

نویسندگان

1 نویسنده مسئول مکاتبات، استادیار، گروه گیاهان دارویی پژوهشکده کشاورزی، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران. تهران پست الکترونیک: masoumian200@yahoo.com

2 کارشناس ارشد پژوهشی، گروه گیاهان دارویی پژوهشکده کشاورزی، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران. تهران

3 دانشیار، گروه بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران

doi
10.22092/ijrfpbgr.2016.106173
چکیده

این تحقیق با هدف بهینه‌سازی ریزازدیادی گیاه دارویی آنغوزه ‏(Ferula assa- foetida L.) انجام شد. اثرات سیتوکینین‌ها (BAP, 2ip, Kin)، اکسین‌ها (IBA، NAA و Pic) و تاثیر متقابل این هورمون‌ها در غلظت‌های مختلف (صفر تا 5/2میلی‏گرم درلیتر) بر روی محیط MS و در شرایط کشت درون شیشه ارزیابی شد. نتایج حاکی از تاثیر بیشتر هورمون BAP بر ساقه‏زایی و رشد طولی گیاهچه‌ها بود و غلظت 1 میلی‏گرم درلیتر این هورمون، با میانگین 3 ساقه به ازای هر ریزنمونه، اختلاف معنی‏داری با دیگر غلظت‏های مورد بررسی نشان داد و افزایش 66 درصد ساقه‏زایی نسبت به شاهد را در پی داشت. هم‌چنین بلندترین ساقه در غلظت 5/1 میلی‏گرم برلیتر BAP ایجاد شد. در این مطالعه، محیطMS ‌ حاوی یک میلی‏گرم برلیتر BAP و 01/0 میلی‏گرم بر لیتر IBA، مناسب‏ترین تیمار به‎منظور ریزازدیادی گیاهچه‏ و ایجاد ریشه‏های غده‏ای مطلوب برای تکثیر متوالی گیاهچه، تشخیص داده شد. در این ترکیب هورمونی، میانگین ارتفاع گیاهچه‌ها 96/3 سانتی‏متر بود که در مقایسه با شاهد (28/2 سانتی‏متر) 6/57 درصد افزایش نشان داد. تعداد ساقه جانبی نیز با میانگین 3 عدد به ازای هر ریزنمونه در مقایسه با شاهد سه برابر افزایش داشت. این مطالعه نشان داد ریشه‌های غده‌ای در مقایسه با ریشه‌های طویل از توانایی ساقه‌زایی بیشتری برخوردارند. هم‌چنین به‎دلیل وجود ریشه‏های طویل هم در شرایط طبیعی و هم در کشت درون شیشه، مشخص شد آنغوزه حاوی اکسین درون‏زا است.