تحلیل آلودگی رسوبات به عناصر سنگین در حوضه زشک- ابرده، استان خراسان رضوی

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشگاه علم و صنعت ایران

doi
چکیده

آلودگی محیط­زیست به فلزات سنگین یکی از مسائل و تهدیدات انسانی و محیطی اجتناب‌ناپذیری است که جوامع بشری با آن روبرو است. پژوهش حاضر به ارزیابی میزان آلودگی رسوب‌­های حوزه آبریز زشک- ابرده به 11 عنصر سنگین (آرسنیک، کادمیوم، کبالت، کروم، مس، آهن، مولبیدن، نیکل، سرب، وانادیوم و آلومینیوم) پرداخته است. برای سنجش آلودگی از عامل‌هایی نظیر غنی­شدگی، ضریب آلودگی، درجه آلودگی اصلاح‌شده، ضریب بار آلودگی، زمین انباشتگی و ریسک بوم‌شناختی استفاده شد. نتایج حاصل از محاسبه عامل غنی­‌شدگی و ضریب آلودگی حاکی از آن است که عناصر موردبررسی، بدون غنی‌شدگی و یا غنی‌شدگی اندکی در منطقه دارند. با توجه به عامل آلودگی اصلاح‌شده نیز می‌­توان گفت همه مقادیر زیر 1/5 بوده و در رده بدون آلودگی تا آلودگی کم قرار می‌گیرند. ضریب بار آلودگی نیز نشان از این دارد که  نمونه‌­ها در حوضه موردمطالعه آلودگی خاصی را نشان نمی­‌دهند. نتایج عامل زمین انباشتگی بیان‌گر این است که تمامی عناصر موردمطالعه در منطقه مطالعاتی دارای مقادیر کم‌تر از صفر است که در طبقه بدون آلودگی قرار می‌گیرند. با توجه به ضریب پتانسیل ریسک بوم­شناسی حوضه دارای پتانسیل ریسک کم است. مقدار عامل ریسک بوم‌شناسی 87/13 به دست آمد که بر این اساس می­‌توان گفت که وضعیت ریسک اکولوژیک رسوبات منطقه موردمطالعه به عناصر سنگین کم می‌­باشد. با توجه به این‌که منطقه مطالعاتی از مناطق هدف گردشگری است و فعالیت­‌های انسانی می‌­تواند باعث افزایش غلظت عناصر در رسوبات شود، باید برای کنترل آلودگی، برنامه­‌ریزی­‌های حفاظتی و مدیریتی صورت پذیرد.