نقش قرآن در زایش‌‌های فلسفی از منظر حکمای نوصدرایی (علامه طباطبایی، استاد جوادی آملی و استاد مصباح یزدی)

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22084/qss.2025.29961.1078
چکیده

 قرآن کریم در شــکل‌‌‌‌گیری و تکامل برخــی از علوم اسلامی همچون تفسیر و کلام نقشــی اساسی و مستقیم داشته؛ اما در باروری علومی چون فلسفه اسلامــی محــل درنــگ و معرکــه آراء اســت که نقشــی دارد یا خیــر؟ و اگر در ایــن زایش‌‌‌‌هــا اثرگذار بوده؛ چگونــه در این مهم ایفاء نقش نموده اســت. علامــه طباطبایی، جوادی آملی و مصباح یزدی را می‌‌‌‌توان شــاخص‌‌‌‌ترین فلاسفه نوصدرایی دانست که علاوه بر آثار فلسفی دارای آثار متعدد قرآنی و تفسیری نیز هســتند. پژوهش حاضر با اســتفاده از روش‌‌‌‌های اسنادی و تحلیل منطقی و قیاســی به بررسی نقش قرآن کریم در زایش‌‌‌‌های فلسفی از منظر فلاسفه نوصدرایی مذکور پرداخته است.‌‌‌‌ یافته‌‌‌‌های تحقیق نشان داد کــه نقش قرآن در زایش‌‌‌‌های فلســفه اسلامی بــر دو بخش زایش‌‌‌‌های زمینه‌‌‌‌ای و زایش‌‌‌‌های مســتقیم است که زایش‌‌‌‌های زمینه‌‌‌‌ای شامل چهار نقش توصیه جامعه اسلامی به عقلانیت و اندیشــه‌‌‌‌ورزی؛ تشــویق عالمان مســلمان بــه بهره‌‌‌‌گیری از آثار فلســفی؛ اهتمام به پرورش فیلســوف الهی؛و کمک به توســعه و تکامل فلســفه اسلامی می‌‌‌‌شــود. زایش‌‌‌‌های مســتقیم نیز پنج نقش ارائه تعاریف جدید برای مفاهیم؛ ارائه برهان‌‌‌‌های فلســفی؛ ارائه استشــهاد و تأییدیــه بر روش برهانی؛ معرفی روش قیاســی-قرآنی؛ و استفاده از مسائل، ایده‌‌‌‌ها و نظریه‌‌‌‌های قرآنی را دربر می‌‌‌‌گیرد.