نقش مؤلفه‌های فرهنگ مقاومت در جامعه از منظر آیت الله سبحانی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی، دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22084/qss.2025.29821.1068
چکیده

 ضرورت توجه به دیدگاه‌های مفســران معاصر برای فهم مســائل فرهنگی یکــی از موضوعــات مهــم و اساســی در مطالعــات اسلامــی و علوم‌انســانی است. دیدگاه‌های مفسران معاصر با ارائه تفسیر‌های نوین و رویکرد‌های جدیــد بــه قــرآن کریم، نه تنها بــه تعمیق فهم دینی کمــک می‌کنند، بلکه نقش بسزایی در تحلیل و درک مسائل فرهنگی معاصر دارند. این تفاسیر بــا درنظرگرفتــن تغییــرات اجتماعی، فرهنگــی و علمی، بــه تبیین مفاهیم قرآنــی و انطبــاق آن‌ها با شــرایط زمانــه می‌پردازند. در این راســتا، واکاوی مؤلفه‌هــای فرهنــگ مقاومــت بــه معنای زندگــی مقاومت مدارانــه یکی از موضوعــات حائــز اهمیت اســت که به‌مثابــه راهبــردی کلان در دهه اخیر باهــدف پایــداری بــر حرکت در مسیر تحقــق اهداف متعالــی و فائق آمدن بــر موانــع بشــمار می‌آیــد. در نوشــتار حاضــر بــا روش توصیفــی تحلیلی، با توجــه بــه کتاب تفسیری عربی «منیة الطالبین فی تفسیر القرآن المبین»، موضــوع مهم فرهنگ مقاومت از دیدگاه آیت‌الله ســبحانی به‌عنوان یکی از اندیشمندان شاخص شیعی معاصر مورد بررسی قرار می‌گیرد. مهم‌ترین یافته‌ها حا کی از آن است که آیت‌الله سبحانی در تبیین فرهنگ مقاومت در جامعــه بــه مؤلفه‌هــایی همچــون ضــرورت پایبندی به عهــد و پیمان، عدم روی‌گردانی از دین توحیدی، اقدام برای نفی شرک، ثبات اعتقادی و رفتــاری، اهتمــام بــه دعوتگــری دینــی و تــاب‌آوری در برابــر ســختی‌ها پرداخته‌انــد. از ایــن رهگــذر می‌تــوان اذعــان داشــت فرهنــگ مقاومــت موجب تقویت هویت ملی و افزایش همبستگی اجتماعی می‌شود و نقش مهمی در توسعه و پایداری جامعه دارد، همچنین به‌عنوان یک ابزار مهم در حفظ استقلال و امنیت ملی بشمار می‌آید.