آموزۂ مسئولیت‌پذیری اجتماعی در قصص قرآنی

نویسندگان

1 اســتادیار گروه معارف اسلامی، دانشــکده علوم انســانی، دانشــگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22084/qss.2025.30632.1108
چکیده

 مســئولیت‌پذیری اجتماعــی، فضیلتــی اخلاقــی بــوده کــه در تحکیــم و سامان‌بخشــی به روابط اجتماعی اثرگذار اســت. این آموزه در داستان‌های قرآن کریم، به روشــنی بازتاب یافته و به تصویر کشیده شــده است. با توجه بــه نقــش تربیتــی داســتان و جایــگاه آمــوزه مســئولیت‌پذیری اجتماعی در تحّول رویکرد عملی جامعه، بازشناسی ابعاد آن در داستان‌های قرآن کریم ضروری است. هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل ابعاد مسئولیت‌پذیری اجتماعی در داســتان‌های انبیاء(ع) و اســتخراج درس‌ها و آموزه‌هایی بوده کــه می‌تواند به تقویت مســئولیت‌پذیری اجتماعی در جوامع معاصر کمک کند. در این راستا، مضامین و اصول انسانی موجود در این داستان‌ها بررسیشده تا بتوان الگوهایی را برای بهبود رفتارهای اجتماعی و مسئولیت‌پذیری فراهم آورد. روش پژوهش در این مقاله تحلیل کیفی متن و بررسی تطبیقی بوده که با آن به تحلیل داستان‌های قرآن پرداخته شده است. بدین روی، تفاسیر، کتاب‌های اخلاق اجتماعی و قرآن‌پژوهی و اندیشــه‌های متفکران اجتماعی مسلمان، بیشــتر مورد توجه قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش‌ نشــان می‌دهد که داســتان‌های انبیاء در قرآن کریم، ابعاد گونا گونی از این آمــوزه دینــی و متعالی را بــه تصویر کشیده کــه عبارت‌اند از: عدالــت‌ورزی و انصــاف، وفاداری و حفظ پیوند و انســجام اجتماعی، بخشــایش، همدلی، همــکاری و همیــاری، رفــع مشــکلات و نیازهــای دیگــران، رحــم و محبت و موّدت، امر به معروف و نهی از منکر.