فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صبر یکی از مفاهیم پر بسامد و کلیدی قرآن کریم است که هر گونه تعریف و برداشتی از آن در حوزه نظر، در نوع عمل صبورانه به ویژه در صحنه‌های اجتماعی اثرگذار است. از این رو در پژوهش حاضر در خوانشی تازه از مفهوم صبر در قرآن کریم به واکاوی دیدگاه‌های آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای در مفهوم‌شناسی صبر می‌پردازیم. در این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته مشخص می‌شود که عنصر کلیدی مفهوم صبر از نظر آیت‌الله خامنه‌ای در کاربردهای قرآنی آن پایداری و استقامت است. در این نگرش، صبر در کاربردهای قرآنی با مفاهیمی چون توکل،‌ بصیرت، صلوه،‌ یقین و تقوا همنشین شده است. این مفاهیم دامنه معنایی صبر را شکل می‌دهند و در پیوند با همین مفاهیم، دو گانۀ صبر فعّال و صبر منفعل مصداق می‌یابد؛ چنان که پذیرش هر کدام از این دو سویه در تعریف از مفهوم صبر، در تولید گفتمان غالب در جامعه موثر می‌افتد؛ به این معنا که بر مبنای دو تعریف از صبر، یکی به معنای پایداری و استقامت و دیگری به معنای تحمل همۀ ناگواری‌ها و دست روی دست گذاشتن و تن زدن از اقدام می‌توان دو نوع جامعه انسانی و ایمانی تصوّر کرد و در این صورت طبعاً می‌توان دو نوع سرنوشت متفاوت برای آحاد آن جوامع تصویرکرد.