مقایسه اثربخشی درمانهای فعالسازی رفتاری و آرامسازی حالت بر باورهای هستهای ضداجتماعی و حل مسئله اجتماعی نوجوانان پسر با اضطراب اجتماعی بالا
نویسندگان
1 استادیار، گروه روانشناسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 استادیار، گروه روانشناسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
doi
10.22034/spr.2023.391235.1826چکیده
مقدمه: اضطراب اجتماعی یکی از ناتوانکنندهترین اختلالات اضطرابی است که از ابتدای نوجوانی نشانههای آن آغاز شده و تا دورههای بعدی تحول ادامه پیدا میکند. این اختلال در زندگی شخصی، باورها، تعاملات، زندگی شغلی و سایر ابعاد عملکردی فرد نابسامانیهایی به وجود میآورد. از این رو، شناسایی مداخلات مؤثر در مبتلایان اهمیت ویژهای دارد. هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی درمانهای فعالسازی رفتاری و آرامسازی حالت بر باورهای هستهای ضداجتماعی و حل مسئله اجتماعی نوجوانان پسر 15تا 18ساله با اضطراب اجتماعی بالا بود.روش: پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی از نوع پیشآزمون- پسآزمون و دورهی پیگیری دوماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل همه دانشآموزان 15 تا 18 ساله با اضطراب اجتماعی ناحیه 2 آموزش و پرورش اصفهان در سال تحصیلی 1400 و 1401 بود. بدین منظور به شیوه نمونهگیری تصادفی خوشهای چندمرحلهای، از بین دبیرستانهای پسرانه ناحیه 2 آموزش و پرورش اصفهان تعداد 600 دانشآموز با اجرای پرسشنامه اضطراب اجتماعی نوجوانان پاکلک (۲۰۰۴) مورد غربالگری قرار گرفتند که از این میان تعداد ۶۰ نفر دارای اضطراب بالای 93 بودند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی (هر کدام ۲۰ نفر) و یک گروه کنترل (۲۰ نفر) گمارده شدند. افراد گروههای آزمایشی به صورت موازی و همزمان در جلسات درمانی فعالسازی رفتاری و آرامسازی حالت شرکت کردند؛ اما برای گروه کنترل، مداخلهای صورت نگرفت. ابزار اندازهگیری شامل پرسشنامههای باورهای ترکیبی- فرم کوتاه آپشه و دی- مئو (2012) و حل مسئله اجتماعی درزیلا و همکاران (2002) بودند. جهت تجزیه و تحلیل دادهها از روش آماری تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرمافزار SPSS-24 استفاده شد.یافتهها: نتایج نشان داد، درمان فعالسازی رفتاری بر حل مسئله اجتماعی و درمان مبتنی بر آرامسازی حالت بر باورهای هستهای ضداجتماعی از روش درمانی دیگر برای نوجوانان پسر 15 تا 18 ساله با اضطراب اجتماعی اثربخشی نیرومندتری داشته است و اثرات مداخلات در طول زمان ثابت باقی مانده است (01/0p<).نتیجهگیری: یافتههای این پژوهش بر اهمیت توجه به باورهای هستهای ضداجتماعی و حل مسئله اجتماعی در نوجوانان با اضطراب اجتماعی بالا تأکید میکند و تلویحات کاربردی مهمی جهت مداخلات درمانی برای نوجوانان با اضطراب اجتماعی دارد.
