بازخوانی فهم های تفسیری از آیه 24 نساء با محوریت حق عفاف جنسی کنیز

نویسندگان

1 گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه تهران

2 گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران

doi
10.22084/qss.2024.29105.1034
چکیده

فهم‌های تفسیری از عبارت «وَ الْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُکُمْ» در آیه  نساء، سبب بروز احکام فقهی خاصی در حوزه حق عفاف جنسی کنیز شده که بر مبنای آن مالک حق بهره‌وری جنسی از کنیز خویش ولو در حالت تأهل را با إعمال شرایط استبراء خواهد داشت. پژوهش پیش رو درصدد است تا با روش توصیفی تحلیلی و براساس”ساختارمندی سور» به‌عنوان مبنایی نسبتاً متأخّر در مطالعات قرآنی به نقد رأی تفسیری مذکور در راستای خوانش عصری از آن اقدام نماید. در این راستا معیارهای چهارگانه «ساختار آیه»، «ساختار سیاق»، «ساختار سوره» و نهایتاً «ساختار قرآن» را به کار می-گیرد. نتایج گویای آن است که آیه در بافت خویش درصدد نفی نکاح‌های باطل ازجمله نکاح با زنان شوهردار بوده مگر در حالتی که زن شوهردار در جنگ اسیر شود. در چنینی حالتی اسارت، معادل طلاق وی از همسرِ مشرک و یافتن تابعیتی اسلامی خواهد شد. درنتیجه مواجهه با او به‌عنوان یکی از شهروندان جامعه اسلامی صورت می‌گیرد.