(EQ)بررسی و ارزیابی مدخل «علوم اجتماعی و قرآن» در دایره‌المعارف قرآن

نویسندگان

1 گروه مدرسی معارف قرآن و حدیث، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران.

2 استادیار گروه مدرسی معارف قرآن و حدیث، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22084/qss.2024.28016.1003
چکیده

از آنجایی که بُعد اجتماعی قرآن، یکی از ابعاد مهم و تاثیرگذار قرآن در جامعه اسلامی است، در این مقاله، مدخل «علوم اجتماعی و قرآن» دایره‌المعارف قرآن (EQ) مورد بررسی قرار گرفته است. نگارندگان در دو بخشِ ذکر ادعاهای نویسنده در پنج محور اصلی و بررسی و نقد آن‌ها، به نقد روشی، نقد محتوایی و در انتها مغفولات نویسنده پرداخته‌اند. در نقد روشی، پراکندگی مباحث و بی‌انسجام بودن بحث‌ها، بی‌ارتباطی برخی بخش‌ها به عنوان مدخل و استناد به برخی آراء و غفلت از برخی دیگر، در نقد محتوایی ضمن انتقاد از ضعف محتوای مدخل، سه محورِ اصلیِ «بافتار وحی قرآنی»، «قرآن و زبان‌شناسی اجتماعی» و «مطالعات موردی معاصر» مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند و در قسمت مغفولات نویسنده، دو محورِ برون‌قرآنیِ «بینش جامعه‌شناختی درباره قرآن» و درون‌قرآنیِ «مضامین اجتماعی قرآن» مورد بررسی قرار گرفته و مشخص شد که نویسنده به بُعد اول بسیار ضعیف پرداخته و از بُعد دوم کاملاً غفلت ورزیده است. علت سطحی بودن مقاله نیز همین مسئله است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و کتابخانه‌ای انجام شده و از نرم‌افزار ایکس‌مایند برای گردآوری و تقسیم‌بندی هر چه بهتر داده‌ها بهره برده است.

کلیدواژه‌ها