مدل اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی: نقش عملکرد خانواده با میانجیگری نیازهای اساسی روان‌شناختی ‏

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

2 گروه روانشناسی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران

doi
10.22034/spr.2023.374513.1796
چکیده

مقدمه: شبکه ­های اجتماعی نقش بسیار مهمی در روابط افراد با یکدیگر ایفا می­کنند و یکی از مؤلفه­ های بین فردی مؤثر بر بروز اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی خانواده و عمکلرد جاری در آن است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش عملکرد خانواده در اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی با میانجیگری نیازهای اساسی روانشناختی در دانش ­آموزان انجام شده است. روش: این پژوهش توصیفی از نوع مطالعات همبستگی بود. جامعه آماری دانش­ آموزان دبیرستانی شهر ارومیه در سال تحصیلی 1401-1400 بودند که از این جامعه با استفاده از جدول مورگان و به روش نمونه­ گیری تصادفی خوشه­ ای تعداد 380 نفر انتخاب شده و مورد بررسی قرار گرفتند. برای جمع ­آوری داده ­ها از پرسشنامه­ های اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی تورل و سرنکو (2012)، عملکرد خانواده اپشتاین و همکاران (2003) و نیازهای اساسی روانشناختی دسی و رایان (2000) استفاده شد. داده­ ها به کمک همبستگی پیرسون و تحلیل معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شدند. یافته­ ها: نتایج نشان داد که عملکرد خانواده بر اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی و نیازهای اساسی روانشناختی تأثیر مستقیم و معنادار دارد. همچنین نیازهای اساسی روانشناختی بر اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی تأثیر معکوس و معناداری دارد. همچنین عملکرد خانواده از طریق میانجی نیازهای اساسی روانشناختی بر اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی تأثیر غیرمستقیم و معناداری دارد (05/>P). نتیجه ­گیری: افزایش عملکرد خانواده (نمره بالا نشان دهنده عملکرد ضعیف) موجب کاهش نیازهای اساسی روانشناختی در دانش­ آموزان شده که به نوبه خود باعث افزایش اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی می­شود.