پیش بینی رفتار صرفه جویی برق خانگی: نقش انگیزش و نیاز اجتماعی به مصرف

نویسندگان

1 استاد گروه روانشناسی/دانشگاه خوارزمی/تهران/ایران

2 دکترای روانشناسی

3 گروه روانشناسی دانشگاه خوارزمی

doi
10.22034/spr.2022.337661.1744
چکیده

مقدمه: مصرف برق خانگی در ایران حدود 33 درصد از کل مصرف کشور است و رفتار صرفه­ جویی در مصرف آن با وجود تأکیدهای فراوان همچنان با سطح مطلوب فاصله دارد.روش: پژوهش حاضر با هدف پیش‌­بینی رفتار صرفه­‌جویی برق خانگی در مصرف­‌کنندگان ایرانی انجام شد. طرح مورد استفاده در این پژوهش مدل‌سازی معادلات ساختاری و جامعه آماری مورد مطالعه شامل تمام مصرف­‌کنندگان برق در سراسر کشور در سال 1400 بود. نمونه­‌گیری به روش نمونه­‌گیری در دسترس انجام گرفت. حداقل حجم نمونه با استفاده از روش ساپر (2021) برابر با 256 نفر برآورد شد؛ با این وجود تعداد شرکت­‌کنندگان پژوهش برابر با 684 نفر بود. ابزارهای مورداستفاده برای جمع­‌آوری داده­‌ها شامل پرسش‌نامه سنجش ویژگی­های جمعیت­‌شناختی و ویژگی­های منزل مسکونی (DHC)، مقیاس صرفه­‌جویی برق مبتنی بر ارتقای جایگاه اجتماعی (SESSSU)، مقیاس انگیزش نسبت به صرفه­‌جویی برق (MTSES) و مقیاس سنجش رفتار صرفه­‌جویی در مصرف برق (ESBS) بود که در مجموع 57 سؤال و گویه را در بر می­گرفت. داده­‌ها با استفاده از امکانات گوگل فرم جمع‌­آوری شده و با استفاده از نرم‌­افزارهای Smart PLS 3.3.3 و SPSS 26 به شیوه مدلسازی معادلات ساختاری با استفاده از روش حداقل مربعات جزئی مورد تجزیه ­و تحلیل قرار گرفت.یافته­ ها: نتایج حاکی از آن است که نیاز اجتماعی به مصرف برق 35 درصد از انگیزش صرفه­‌جویی برق را تبیین می­کند (00/0P=). همچنین انگیزش صرفه­‌جویی برق 38 درصد از رفتار صرفه­‌جویی برق را تبیین کرد (00/0P=). در بین مؤلفه‌های انگیزش صرفه‌­جویی برق، بیشترین رابطه با سازه اصلی به ترتیب در انگیزش یکپارچه، انگیزش همانندسازی شده، درونی و درون­‌فکنی شده مشاهده شد.نتیجه­ گیری: به نظر می­رسد که افزایش رفتار صرفه­‌جویی برق از طریق تحریک انگیزش توسط نیاز اجتماعی به مصرف برق ممکن است. یافته‌های پژوهش حاضر می‌تواند در سیاستگذاری‌ها و مداخلاتی که هدف خود را رفتار مصرف‌کننده و افزایش صرفه‌جویی قرار می‌دهند، مورد ­استفاده قرار گیرد.