آیا شانس و هدایت‌شدگی جمع‌پذیر هستند؟

نویسندگان

1 مرکز علم و الهیات، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه فلسفه ی علم، دانشگاه شریف، تهران، ایران

doi
10.30470/phm.2024.2008891.2432
چکیده

آیا ممکن است که خداوند جهانی را آفریده و هدایت کرده باشد که مملو از شانس است؟ این پرسشی است که، علی‌رغم اهمیت زیاد، تاکنون کم‌تر به آن پرداخته شده است. سازگاری‌گرایی موضعی است که نظریۀ تکامل و خداباوری مداخله‌گرا را جمع‌پذیر می‌داند. سازگاری‌گرایان هدایت‌شده‌بودن اجزاء یا ویژگی‌های زیست‌کره را با شانسی‌بودن فرایند تکاملی جمع‌پذیر می‌دانند. هدف این نوشتار مشخص کردن چالش‌های پیش‌روی سازگاری‌گرایان و ترسیم دقیق فضای مهم‌ترین پرسش‌هایی است که سازگاری‌گرایان برای دفاع از موضع خود باید به آن‌ها پاسخ دهند. بحث می‌کنیم که پرسش اولیه به سه زیرپرسش اصلی تجزیه‌پذیر است: 1. آیا معنای شانس و هدایت‌شدگی جمع‌پذیرند؟ 2. چگونه ممکن است که رویدادهای شانسی که کور و بی‌جهت هستند زیست‌کره‌ای هدف‌مند و هدایت‌شده را شکل دهند؟ و 3. چگونه ممکن است که رویدادهای شانسی، که امکانی هستند و ممکن بود رخ‌ندهند، سازندۀ زیست‌کره‌ای ازپیش‌طراحی‌شده باشند؟ هر پرسش را به دقت شرح داده‌ایم، برخی از مهم‌ترین تلاش‌های انجام‌شده برای پاسخ به آن‌ها را آورده‌ایم و بحث کرده‌ایم که این تلاش‌ها ناکافی بوده‌اند.