مطالعه کاریوتیپی برخی جمعیتهای مختلف گونههای از جنس آگروپایرون(Agropyron) موجود در بانک ژن منابع طبیعی
نویسندگان
1 نویسنده مسئول مکاتبات، عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور. پست الکترونیکی: javadi@ rifr-ac.ir
2 دانشیار و عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور.
doi
10.22092/ijrfpbgr.2014.7671چکیده
به منظور مطالعه کاریوتیپی و تعیین روابط خویشاوندی بین 16 جمعیت مختلف از جنس آگروپایرون، متعلق به 5 گونه Agropyron deserterum، A. tauri، A. repens، A. pectiniforme و A. imbricatum (از گونهA. imbricatum 4 جمعیت و بقیه گونهها هر کدام 3 جمعیت) از سلولهای مریستم ریشهچه استفاده شد. برای هر جمعیت چهار صفحه متافازی مناسب (4 تکرار) که در آنها مورفولوژی کروموزومها کاملا واضح بود انتخاب و عکسبرداری شد. در نمونههای مورد بررسی عدد پایه کروموزومی (x) برابر با 7 بود و سطوح پلوئیدی، دیپلوئید، تتراپلوئید و هگزاپلوئید را نشان دادند. نتایج حاصل از تهیه کاریوتیپ استاندارد و اندازهگیری پارامترهای مختلف کروموزومی شامل طول کل کروموزوم، طول بازوی بلند کروموزوم، طول بازوی کوتاه کروموزوم، نسبت بازوها، شاخص سانترومری، درصد شکل کلی کاریوتیپ، دامنه طول نسبی کروموزومها و شاخص تعیین عدم تقارن درون کروموزومی و بین کروموزومی، نشان داد که از لحاظ صفات مذکور در بین جمعیتهای مختلف 5 گونه، تفاوت معنیداری در سطح احتمال 1% (برای صفت شکل کلی کاریوتیپ در سطح 5%) وجود داشت. اندازه متوسط طول کل کروموزومها در نمونههای مورد بررسی 5/10 میکرون بود. در تجزیه به مؤلفههای اصلی مشخص گردید که سه مؤلفه اول، دوم و سوم بیش از 90 درصد از کل تنوع حاکم را تعیین کردند. بر اساس مؤلفه اول صفات طول کل کروموزوم، طول بازوی بلند کروموزوم، نسبت بازوها، شاخص سانترومری، شکل کلی کاریوتیپ و شاخص تعیین عدم تقارن درون کروموزومی بیشترین نقش را داشتند. با برش دندروگرام حاصل از تجزیه خوشهایف جمعیتها از نظر صفات کاریوتیپی به پنج گروه مجزا طبقهبندی شدند. کمترین فاصله ژنتیکی بین جمعیت 15357 از گونه A. deserterum و جمعیت 11389 از گونه A. imbricatum، و بیشترین فاصله ژنتیکی بین جمعیت 629 از گونه A. deserterum و جمعیت 327 از گونه A. tauri بهدست آمد. در دندروگرام پراکنش جمعیتها بر اساس دو مؤلفه اصلی اول کل جمعیتها در پنج گروه قرار گرفتند که با نتایج گروهبندی تجزیه خوشهای مطابقت داشت.