فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناسایی انواع کانی‌های رسی در خاک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا نقش تعیین‌کننده‌ای در پویایی پتاسیم و توانایی خاک در تأمین این عنصر برای گیاهان ایفا می‌کند. مطالعه حاضر با هدف بررسی رابطه بین شکل‌های مختلف پتاسیم (محلول، تبادلی و غیرتبادلی) و مقدار پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده به‌عنوان تابعی از کانی‌شناسی رس، در خاک‌های زراعی انجام شد. بدین منظور، 15 نمونه خاک براساس تنوع در مقدار پتاسیم تبادلی، پتاسیم غیر‌تبادلی، ظرفیت تبادل کاتیونی و درصد رس، از عمق 30- 0 سانتی‌متری خاک­های زراعی دشت دامنه‌ای شهرکرد جمع­آوری شد. ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک، شکل‌های مختلف پتاسیم، مقدار آزادسازی پتاسیم غیرتبادلی پس از 2017 ساعت به روش عصاره‌گیری متوالی و ترکیب کانی‌های رسی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که دامنه تغییرات مقدار پتاسیم محلول، تبادلی و غیرتبادلی، به‌ترتیب؛ 99/7 - 11/5، 612/7 - 108/5 و 2065 - 491 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود. مقدار پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده پس از 2017 ساعت نیز در دامنه، 479/0 - 225/5 میلی‌گرم بر کیلوگرم متغیر بود. کانی‌های غالب خاک، شامل؛ میکاها، کلریت‌ها، کائولینیت، اسمکتیت‌ها، کوارتز و کانی مختلط میکاها-کلریت‌ها بودند که از نظر مقدار نسبی تفاوت‌هایی با یکدیگر داشتند. در خاک‌هایی با مقدار رس و سیلت مشابه، تفاوت در رفتار آزادسازی پتاسیم عمدتاً ناشی از نوع و نسبت کانی‌های رسی است. فراوانی شکل‌های مختلف پتاسیم رابطه معناداری با برخی ویژگی‌های خاک داشت؛ غلظت پتاسیم محلول، غیرتبادلی و مقدار پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده پس از 2017 ساعت، با قابلیت هدایت الکتریکی همبستگی مثبت داشت (به‌ترتیب؛ **0/54=r، **0/45=r و **0/25=r)، پتاسیم محلول و غیرتبادلی با ظرفیت تبادل کاتیونی همبستگی منفی (به‌ترتیب؛ *0/18-=r و *0/26-=r)، پتاسیم محلول با ماده آلی همبستگی مثبت (*0/21=r) و پتاسیم تبادلی با کربنات کلسیم معادل همبستگی منفی (**0/34-=r) داشت. شکل‌های مختلف پتاسیم و مقدار پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده پس از 2017 ساعت با مقدار کل رس همبستگی معنی‌داری نداشتند، که نشان می‌دهد دینامیک پتاسیم در این خاک‌ها بیش از آنکه تحت تأثیر میزان رس باشد، تحت تأثیر نوع و ترکیب کانی‌های رسی قرار دارد.