بررسی ویژگی‌های شیمیایی و ساختاری اسید هیومیک استخراجی از لئوناردیت‌های برخی معادن کرمان

نویسندگان

1 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

2 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

3 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

4 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

5 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

doi
10.22092/ijsr.2025.370831.792
چکیده

لئوناردیت‌ها از لحاظ ساختار و ویژگی‌های شیمیایی طیف گسترده‌ای دارند و شناخت دقیق‌تر این ویژگی‌ها می‌تواند به درک بهتر کاربردهای بالقوه آن‌ها در کشاورزی کمک کند. در این پژوهش ویژگی­های شیمیایی و ساختاری نمونه­های لئوناردیت جمع­آوری شده از معدن زغال‌سنگ گلتوت در منطقه پابدانا (زرند کرمان) و سه نمونه باطله کارخانه زغال­شویی (زرند) بررسی شدند. در نمونه‌های اولیه، pH، EC، درصد اسید هیومیک و برخی نسبت­های اسپکتروفومتری اسید هیومیک استخراجی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که بین نمونه­های اولیه از نظر میزان استخراج اسید هیومیک تفاوت وجود داشت و بیشترین میزان اسید هیومیک در نمونه­های L1 (64/6)، L2 (60/05)، L10 (60/07) و L11 (62/35) اندازه­گیری شد. تحلیل ساختاری نشان داد که نمونه‌های C1 و L13 با نسبت آلیفاتیک به آروماتیک (E4/E6) به­ترتیب 0/12 و 0/58 ساختار آروماتیک‌تر و نمونه‌های L3 و L6 با نسبت‌های 3/93 و 3/88 ساختار آلیفاتیک‌تری دارند. نتایج E3/E5 نیز نشان داد که بیشترین مقدار این نسبت (5/07) در نمونه L11 و کمترین مقدار (0/78) در نمونه L9 اندازه­گیری شد. بر اساس این نتایج، نمونه­های لئوناردیت شامل L1، L5، L7، L10، L13 به همراه یک نمونه یک ماهه باطله زغال­شویی به­عنوان نمونه­های منتخب مورد ارزیابی بیشتری قرار گرفتند. در نمونه­های منتخب، علاوه بر میزان استخراج اسید هیومیک، FTIR، ترکیب عنصری، EC و pH اسید­ هیومیک استخراجی بررسی و بر اساس نتایج آن­ها، لئوناردیت‌های معادن منطقه پابدانا به­دلیل تنوع ساختاری و غنای اسید هیومیک، منبعی ارزشمند برای استخراج اسید هیومیک شناخته شدند، در حالی­که باطله­های زغال­شویی پتانسیل مناسبی جهت استخراج اسید هیومیک نشان ندادند.