فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر کاربری اراضی، به‌ویژه در مناطق نیمه‌خشک که منابع خاک با تهدیدهای جدی مواجه هستند، یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کیفیت خاک و پایداری اکوسیستم‌های خاکی محسوب می‌شود. هدف این مطالعه، بررسی اثر تغییر کاربری اراضی بایر به باغ زیتون بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در منطقه لوشان، استان گیلان است. برای این منظور، سه منطقه همجوار با چشم‌انداز مشابه و شامل دو نوع کاربری بایر و باغ زیتون انتخاب و نمونه‌برداری از ۷۲ نقطه در عمق ۰–۳۰ سانتی‌متر انجام شد. سپس برخی از ویژگی‌های مهم شیمیایی، فیزیکی و زیستی آن­ها اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که محتوای کربن آلی و نیتروژن کل خاک در باغ زیتون به‌ترتیب 2/82 و2/86 برابر بیشتر از زمین بایر بود. همچنین، مقدار فسفر و پتاسیم قابل جذب در باغ زیتون به‌ترتیب 18/42 درصد و 6/7 برابر بیشتر بود. ظرفیت تبادل کاتیونی در باغ زیتون 7/48 درصد افزایش یافت، در حالی که جرم مخصوص ظاهری خاک 5/19 درصد کاهش یافت. درصد رس قابل انتشار نیز در باغ زیتون به‌طور معناداری کاهش یافته و 18/25 درصد کمتر از زمین بایر بود. نرخ تنفس میکروبی در باغ زیتون 1/9 برابر بیشتر از زمین بایر ثبت شد. این یافته‌ها نشان داد که تغییر کاربری زمین‌های بایر به باغ زیتون منجر به بهبود قابل توجه ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در مناطق نیمه‌خشک شد و با انجام مطالعات تکمیلی شاید بتواند به‌عنوان راهکاری مؤثر برای ارتقای بهره‌وری اراضی در مناطق مشابه مورد استفاده قرار گیرد.