رابطه منش‌های اخلاقی و پرخاشگری در دانشجویان: نقش واسطه‌ای هیجانات شرم و گناه

نویسندگان

1 گروه روان شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 گروه روان شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22034/spr.2022.301816.1672
چکیده

مقدمه: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه­ای هیجانات شرم و گناه در رابطه بین منش­های اخلاقی و پرخاشگری بود. روش: روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. مشارکت­کنندگان در این پژوهش 343 دانشجوی (142 مرد، 193 زن و 8 نفر جنسیت خود را مشخص نکرده بودند) دوره کارشناسی دانشگاه شیراز در سال تحصیلی 1398 بودند که با روش نمونه­گیری خوشه­ای چندمرحله­ای انتخاب شدند و مقیاس منش­های اخلاقی (خرمائی و قائمی، 1397)، پرسشنامه شرم و گناه (کوهن و همکاران، 2011) و مقیاس پرخاشگری (باس و پری، 1992) را کامل کردند. داده­ها با استفاده از روش مدل­یابی معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شد. یافته­ها: نتایج روابط ساختاری نشان داد که منش­های بخشش­گرا و پارسایانه به گونه منفی پرخاشگری را پیش­بینی می­کنند و منش وظیفه­گرا به گونه مثبت پیش­بینی کننده پرخاشگری است. براساس یافته­ها منش­های صداقت­گرا، آداب­گرا و وظیفه­گرا به شکل مثبت احساس گناه را پیش­بینی می­کنند، منش آداب­گرا نیز به شکل منفی احساس شرم را پیش­بینی می­کند و منش پارسایانه رابطه مثبتی با احساس شرم دارد. همچنین، احساس شرم به شکل مثبت و احساس گناه به شکل منفی پرخاشگری را پیش­بینی کردند. علاوه بر این، نقش واسطه­ای هیجانات شرم و گناه در رابطه بین منش­های اخلاقی و پرخاشگری تأیید شد (05/ > p). نتیجه­ گیری: در مجموع، یافته­ها نشان داد که منش­های اخلاقی و هیجان گناه پرخاشگری را کاهش می­دهند.