مقایسه اثرات کودهای شیمیایی، زیستی و آلی بر رشد و تولید اسانس گل بابونه آلمانی(Matricaria chamomilla L.)
نویسندگان
1 دانش آموخته گروه آموزشی بیابان زدایی، دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه آموزشی جنگلداری مناطق خشک، دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
3 دانشیار گروه آموزشی بیابان زدایی، دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
4 دانشیار گروه آموزشی بیابان زدایی، دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
5 استادیار گروه آموزشی جنگلداری مناطق خشک، دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
doi
10.22092/ijsr.2025.366059.748چکیده
مدیریت استفاده از انواع کودهای شیمیایی، دامی و آلی و بقایای آنها در خاک از نظر عملکرد گیاهان و تأثیرات زیستمحیطی بهویژه در مناطق خشک و نیمهخشک نظیر ایران بسیار حائز اهمیت میباشد. جهت بررسی اثرات مصرف برخی از کودهای شیمیایی، زیستی، دامی، اسید هیومیک، ورمی کمپوست و بقایای آنها بر میزان رشد، عملکرد گل، عملکرد اسانس، عملکرد کامازولن و اجزای عملکرد گیاه دارویی بابونه آلمانی (Matricaria chamomilla L.) آزمایشی بهصورت گلدانی در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ورامین در استان تهران به مدت یک فصل رویشی در سال 1396 اجرا گردید. تیمار کود شیمیایی (NPK) در دو سطح استفاده شد. سطح اول شامل 1/5 گرم کود اوره (معادل 250 کیلوگرم در هکتار)، سه گرم کود سوپرفسفات تربیل (معادل 500 کیلوگرم در هکتار)، 1/3 گرم کود سولفات پتاسیم (معادل 216 کیلوگرم در هکتار) بود. سطح دوم نیز ترکیبی از سه گرم کود اوره (معادل 500 کیلوگرم در هکتار)، چهار گرم کود سوپرفسفات تربیل (معادل 665 کیلوگرم در هکتار) و 2/6 گرم کود سولفات پتاسیم (معادل 432 کیلوگرم در هکتار) بود. تیمار کود vermicompost در دو سطح 30 گرم (معادل پنجتن در هکتار) و 60 گرم (معادل ده تن در هکتار) بود. کود دامی نیز در دو سطح 120 گرم کود پوسیده گاوی (معادل 20 تن کود دامی در هکتار)، 180 گرم کود پوسیده گاوی (معادل 30 تن کود دامی در هکتار) اعمال شد. اسید هیومیک به دو روش کود آبیاری و محلولپاشی به غلظت پنج در هزار (پنج گرم در یک لیتر آب) استفاده شد. کود زیستی (BNPK) نیز شامل باکتریهای تثبیتکننده نیتروژن، حلکننده فسفر و حلکننده پتاسیم به مقدار 125 میلیلیتر برای هر گلدان و شاهد (بدون مصرف کود) در 10 تیمار بود. نتایج بدست آمده نشان داد مصرف تیمار سطح دوم کود شیمیایی سبب افزایش میزان رشد اجزای بابونه نسبت به شاهد گردید بهنحویکه بیشترین ارتفاع بوته (34/35 سانتیمتر)، تعداد گل (92 عدد گل)، قطر گل (1/51 سانتیمتر)، وزن خشک گل (18/70 گرم)، درصد اسانس گل (0/503 درصد) و عملکرد اسانس در 10 بوته (0/939 گرم) در تیمار سطح دوم کود شیمیایی NPK(2) بود. بالاترین عملکرد کامازولن نیز در تیمار کود زیستی مشاهده شد که تفاوت معنیداری با تیمار شاهد داشت. تیمار کود زیستی همچنین توانست عملکرد گل، اسانس و کامازولن مطلوبی ایجاد نماید که کاربرد آنها در راستای اهداف کشاورزی ارگانیک و پایدار قابل توصیه میباشد. بر اساس نتایج این تحقیق میتوان به اثرات کودهای بیولوژیک بر گیاه دارویی بابونه امیدوار بود. با توجه به عملکرد مطلوب تیمار کود زیستی کاربرد این تیمار در راستای اهداف کشاورزی ارگانیک و پایدار قابل توصیه میباشد.