فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این تحقیق، تأثیر تنش کم‌آبی و استفاده از زئولیت همراه با کود نانو بر ویژگی‌های مختلف گیاه دارویی نعناع فلفلی، از جمله درصد اسانس، عملکرد اسانس و خواص آنتی‌اکسیدانی بررسی شد. تیمار ها شامل مقدار آبیاری (آبیاری پس از 70، 100، 130 و 160 میلی متر تبخیر از تشتک کلاس A) که در کرت های اصلی و تیمار زئولیت و کود نانو بود که در کرت های فرعی قرار داشت. زئولیت ها قبل از کاشت با کود نانو کامل تیمار شد و پس از هوا خشک نمودن به مقدار 400 کیلوگرم در هکتار با خاک محل آزمایش تا عمق 30 سانتی متر مخلوط گردید. آزمایش در دو سال زراعی 1402-1401 به صورت اسپلیت پلات اجرا شد. نتایج نشان داد که تیمار تنش کم‌آبی پس از 100 میلی‌متر تبخیر از تشتک در مقایسه با شاهد به میزان 26/6 درصد موجب افزایش معنی‌دار درصد اسانس شد، در حالی که کم‌آبی شدید (پس از 160 میلی‌متر تبخیر) تأثیر منفی بر عملکرد اسانس داشت. بیشترین مقدار اسانس (24/2%) در تیمار ترکیبی زئولیت + کود نانو مشاهده شد که 46% بیشتر از شاهد بود. علاوه بر این، کاربرد زئولیت و کود نانو به‌ویژه به صورت توام، عملکرد اسانس را به‌طور چشمگیری افزایش داد. بیشترین عملکرد اسانس (25/22 میلی‌لیتر در مترمربع) در تیمار(آبیاری پس از100 میلی‌متر تبخیر + زئولیت + کود نانو ) ثبت شد که 26/6% بیشتر از شاهد بود. همچنین، تنش کم‌آبی باعث افزایش ترکیبات آنتی‌اکسیدانی مانند آسکوربات پراکسیداز و گلوتاتیون پراکسیداز شد، به‌ویژه در ترکیب با تیمارهای با زئولیت و کود نانو. ترکیب زئولیت و کود نانو در شرایط کم‌آبی نه تنها باعث افزایش ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی شد، بلکه ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی اسانس را نیز به طور قابل‌ توجهی بهبود بخشید. به‌ویژه در شرایط کم‌آبی شدید، ترکیب زئولیت و کود نانو موجب کاهش میزان مالون دی آلدهید که نشانه‌ای از کاهش آسیب‌های سلولی بود، گردید. بنابراین نتایج آماری نشان می دهد که استفاده از زئولیت و کود نانو در کنار مدیریت مناسب آبیاری می‌تواند به‌طور مؤثری موجب افزایش تولید اسانس و بهبود ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی گیاه نعناع فلفلی، به ویژه در شرایط تنش کم‌آبی گردد.