فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برای دستیابی به خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی، به ویژه در کشورهای در حال توسعه، تعیین تناسب اراضی برای انواع مختلف محصولات کشاورزی ضروری است. ارزیابی تناسب اراضی یکی از رویکردهای مناسب برای تصمیم‎گیری در استفاده مناسب از اراضی کشاورزی با توجه به تجزیه و تحلیل و تفسیر اطلاعات و تثبیت اراضی کشاورزی برای توسعه پایدار در نظر گرفته شده است. با توجه به اینکه غالب مطالعات انجام شده به صورت محلی بوده و تا به حال، مطالعه جامعی در سطح کشور، مقیاس ملی، انجام نشده است. برای این منظور با تجمیع، آماده‎سازی و رقومی‎سازی مطالعات خاکشناسی در سطح کشور و با توجه به تصاویر ماهواره‎ای و نقشه‎های کاربری و در نظر گرفتن پهنه‎های زراعی- اقلیمی، واحدهای خاک در دشت‎های آبی سراسر کشور با هدف تعیین تناسب اراضی برای کشت آبی محصولات آفتابگردان، سویا، کلزا و کنجد مشخص شدند. سپس با وارد کردن داده‎های اقلیم، خاک و پستی و بلندی در نرم‎افزار تهیه شده بر پایه چارچوب فائو و روش پارامتریک ریشه دوم، اراضی مورد نظر برای کشت آبی محصولات ذکر شده مورد ارزیابی تناسب اراضی قرار گرفت. نتایج مشخص کرد از چهار میلیون هکتار اراضی مورد بررسی برای کشت آبی آفتابگردان، حدود 158 هزار هکتار در کلاس S1 (مناسب زیاد)، 1/2 میلیون هکتار در کلاس S2 (مناسب متوسط)، 1/36 میلیون هکتار دارای کلاس S3 (مناسب بحرانی)، 585 هزار هکتار دارای کلاس N1 (نامناسب در حال حاضر) و 702 هزار هکتار کلاس N2 (نامناسب دائمی)، از اراضی به مساحت حدود 8/1 میلیون هکتار برای کشت سویا، 27 هزار هکتار در کلاس S1، 500 هزار هکتار دارای کلاس S2، 548 هزار هکتار در کلاس S3، 316 هزار هکتار دارای کلاس N1 و 450 هزار هکتار کلاس N2، از 5/5 میلیون هکتار اراضی برای کشت کلزا، 195 هزار هکتار در کلاس S1، 1/6 میلیون هکتار دارای کلاس S2، 2/4 میلیون هکتار دارای کلاس S3، 596 هزار هکتار دارای کلاس N1 و 804 هزار هکتار در کلاس N2 و از اراضی به مساحت حدود 7/1 میلیون هکتار برای کشت کنجد، 23 هزار هکتار در کلاس S1، 135 هزار هکتار دارای کلاس S2، 554 هزار هکتار دارای کلاس S3، اراضی به مساحت 460 هزار هکتار دارای کلاس N1 و 537 هزار هکتار در کلاس N2 قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل آماری داده‎ها بر پایه تحلیل واریانس چندمتغیره نشان داد که تفکیک کلاس‎های تناسب اراضی دارای دقت قابل قبول می‎باشد. مهمترین مشخصه‎های محدودکننده در اراضی تحت کشت آبی کشور برای کشت آفتابگردان؛ اسیدیته، بافت و به‎ویژه در کلاس‎های نامناسب شوری و قلیائیت، آهک و شیب، برای سویا؛ کربن‎آلی، اقلیم، شیب، شوری و قلیائیت، برای کلزا؛ اسیدیته، بافت، شوری و قلیائیت و برای کنجد؛ کربن‎آلی، اسیدیته، شوری و قلیائیت می‎باشد. تحلیل‎ها و نقشه‎های ارائه شده در این مطالعه می‎تواند یک راهنمای برنامه‎ریزی مناسب برای کشاورزان، تولیدکنندگان و برنامه‎ریزان به منظور تصمیم‎گیری دقیق‎تر در کشت گیاهان دانه روغنی در مناطق مختلف مورد مطالعه از دشت‎های آبی کشور باشد.