فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روند رو به افزایش شوری منابع آب و خاک، شناخت گیاهان دارویی متحمل به شوری برای بهره‌برداری از منابع آب و خاک شور حائز اهمیت ساخته است. این تحقیق، به منظور ارزیابی تحمل به شوری گیاه دارویی شنبلیله و تغییرات حد آستانه تحمل به شوری آن در مراحل مختلف رشد (جوانه‌زنی، سبز شدن، رشد رویشی، رشد زایشی) در قالب چهار آزمایش جداگانه انجام گرفت. در آزمایشگاه تحمل به شوری شنبلیله در مرحله جوانه‌زنی با ده سطح شوری (dS/m 27، 24، 21، 18، 15، 12، 9، 6، 3، شاهد) مورد مطالعه قرار گرفت. در گلخانه تحمل به شوری شنبلیله در مرحله سبز شدن با هفت سطح شوری (dS/m 18، 15، 12، 9، 6، 3، 5/0) و در مراحل رشد رویشی و زایشی نیز با هفت سطح شوری (dS/m 12، 10، 8، 6، 4، 2، 5/0) بررسی شد. آزمایش در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. در این تحقیق، از مدل‌های تجربی (خطی، سیگموئیدی، نمایی و چند جزئی) استفاده شد. نتایج نشان داد که تحمل به شوری شنبلیله در مراحل مختلف رشد متفاوت است بطوری‌که شنبلیله در مرحله جوانه‌زنی بیشترین میزان تحمل را به شوری دارا می‌باشد. در مرحله جوانه‌زنی حد آستانه تحمل به شوری dS/m 32/20 و شیب کاهش جوانه‌زنی 37/10 درصد برای توده اصفهانی بدست آمد؛ لیکن، این تحمل در مراحل بعدی رشد و نمو به تدریج کمتر می‌شود؛ به‌طوری‌ که شنبلیله در مرحله سبزشدن نسبت به جوانه‌زنی تحمل به شوری پایین‌تری از خود نشان داد (حد آستانه dS/m 9/4 با شیب کاهش 25/7 درصد). در مرحله رشد رویشی تحمل به شوری شنبلیله کمتر شده به‌طوری که حد آستانه تحمل به شوری آن در این مرحله dS/m 28/1 همراه با شیب کاهش عملکرد 9/4 درصد بود. شنبلیله در مرحله رسیدگی دانه کمترین تحمل را به شوری نشان داد. در مرحله رسیدگی دانه حد آستانه تحمل به شوری شنبلیله dS/m 30/1 با شیب کاهش عملکرد 64/8 درصد همراه بود. مطابق مدل‌های غیرخطی مقادیر متناظر شوری که در آن عملکرد به‌اندازه 50 درصد کاهش می‌یابد (EC50) برای توده اصفهانی شنبلیله در مراحل جوانه‌زنی، سبزشدن، رشد رویشی و رسیدگی دانه به‌ترتیب dS/m 81/25، 47/11، 67/11، 51/6 به‌دست آمد. بنابراین، در مناطقی که دسترسی به منابع آب با کیفیت متفاوت وجود دارد می‌توان از آنها برای آبیاری شنبلیله در مراحل اولیه رشد از آب شور و به تدریج در مراحل بعدی رشد از آب‌های با کیفیت بالاتر اسفاده کرد.