بررسی کاربرد هیدروژل‌های کودی زیست تخریب پذیر در کشت گیاه گوجه فرنگی متاثر از شوری خاک در شرایط گلخانه‌ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا ٬ گروه مهندسی علوم خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 دانشیار گروه شیمی، دانشکده علوم ، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 استاد ٬ گروه مهندسی علوم خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.22092/ijsr.2025.368881.772
چکیده

تنش شوری یکی از تنش‌هایی است که باعث اختلال در جذب آب و عناصر غذایی توسط گیاهان می‌شود. بنابراین برای بهره‌برداری از خاک‌های شور و سدیمی و تامین عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان، استفاده از کودهای آهسته‌ رهش بر پایه ترکیبات هیدروژل می‌تواند در جذب بهتر آب و عناصر غذایی مفید باشد. استفاده از هیدروژل‌های جدید و سازگار با محیط زیست می‌تواند راه حلی برای تنش شوری خاک باشد. ابتدا یک هیدروژل مرکب از کودهای N-P-K بر پایه کربوکسی متیل سلولز در آزمایشگاه سنتز شد. آزمایش‌های مورفولوژیکی و پایداری هیدروژل سنتز شده شامل TEM، SEM، FTIR، EDS و TGA انجام شد. رهاسازی مواد مغذی N-P-K در سطوح مختلف EC و pH طی یک دوره 28 روزه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که منحنی رهاسازی مواد مغذی در pH های مختلف دارای شیب تقریباً یکسانی است که نشان‌دهنده آزادسازی کنترل‌شده و رهاسازی مبتنی بر ماتریس است. منحنی آزادسازی عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم و درصد آزادسازی عنصر از هیدروژل سنتز شده با تعریف استاندارد بین‌المللی برای کودهای آهسته رهش مطابقت داشت. به منظور بررسی تأثیر کود سنتز شده در خاک شور بر صفات رشدی گیاه گوجه‌فرنگی و برخی ویژگی‌های خاک، آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در گلخانه انجام شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل1) نوع خاک در دو سطح شور(EC=6.2) و غیر شور(EC=2) و 2) کود آهسته رهش درسه سطح 0، 1 و 2 درصد بود. نتایج نشان داد که اثر متقابل سطح کود مصرفی و شوری خاک بر برخی صفات رویشی گوجه فرنگی، درصد نیتروژن، فسفر و پتاسیم اندام هوایی گیاه گوجه فرنگی و خصوصیات خاک در سطح 5 درصد معنی دار بود. اثر هیدروژل مصرفی باعث افزایش معنی‌داری در میزان کربن آلی، نیتروژن، فسفر و پتاسیم در خاک شور نسبت به خاک شاهد شد. بیشترین میزان جذب عناصر غذایی در گیاه گوجه فرنگی در سطوح کود هیدروژل 2 درصد نسبت به تیمار شاهد به دست آمد. بنابراین گیاه دارای مواد مغذی کافی برای رشد و نمو در تمام مراحل رشد است که استفاده از عناصر غذایی را در مقایسه با کودهای معمولی کارآمدتر می‌کند.