گونه شناسی کاربست شیوه های تغییر رفتار در سیرۀ رضوی با تکیه بر نظریات رفتاردرمانی
نویسندگان
1 استادیارگروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد روان شناسی عمومی، دانشگاه پیام نور، بناب، ایران
doi
10.22034/farzv.2024.410648.1902چکیده
از شاخههای کاربردی علم روانشناسی، رفتار درمانی است. در رفتار درمانی با استفاده از روانشناسی آزمایشی بهویژه روانشناسی یادگیری فنون و روشهایی بهمنظور تغییر و اغلب اصلاح رفتار افراد استخراج و استفاده میشود. دو مکتب رفتارگرایی پاولف و اسکینر بههمراه نظریة یادگیری اجتماعی و نظریۀ بازسازی شناختی مهمترین نظریات را دربارۀ تغییر رفتار مطرح کردهاند. این پژوهش با بهرهگیری از دادههای این نظریات کوشیده با رویکردی توصیفی تحلیلی گونهشناسی از کاربست شیوههای تغییر رفتار در سیرۀ امام رضا (ع) را شناسایی و ارائه کند. نتایج حاکی است که در سیرۀ رضوی، شیوههای بازسازی شناختی و یادگیری مشاهدهای در مقام ایجاد رفتار مطلوب و شیوههای تقویتکنندههای نخستین، اجتماعی، معاوضهای و بازخوردی و همچنین استفاده از اصل آسانسازی در مقام تثبیت و گسترش رفتار مطلوب و شیوههای بازداری، محروم کردن از تقویت مثبت و جبران کردن مقام کاهش یا حذف رفتار نامطلوب قابل شناسایی است. تکرار چکیده!از شاخه های کاربردی علم روانشناسی، رفتار درمانی میباشد. در رفتاردرمانی با استفاده از روانشناسی آزمایشی، به ویژه روانشناسی یادگیری فنون و روشهایی به منظور تغییر و غالباً اصلاح رفتار افراد استخراج و مورد استفاده قرار میگیرد. دو مکتب رفتارگرائی پاولف و اسکینر به همراه نظریه یادگیری اجتماعی و نظریه بازسازی شناختی مهم ترین نظریات را در باره تغییر رفتار مطرح کرده اند. این پژوهش با بهره گیری از داده های این نظریات کوشیده با رویکردی توصیفی_تحلیلی گونه شناسی از کاربست شیوه های تغییر رفتار در سیره امام رضا(ع) را شناسایی و ارائه کند. نتایج حاکی از این است که در سیره رضوی، شیوه های بازسازی شناختی و یادگیری مشاهده ای در مقام ایجاد رفتار مطلوب، و شیوه های تقویت کننده های نخستین، اجتماعی، معاوضه ای و بازخوردی و همچنین استفاده از اصل آسان