تحلیل وضعیت تغذیه‌ای چغندرقند در شهرستان شاهرود با روش تشخیص چندگانه عناصر غذایی (CND)

نویسندگان

1 بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

2 کارشناس محقق بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه. سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی

3 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات، آموزشکشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

doi
10.22092/ijsr.2025.368423.768
چکیده

استفاده از ارزیابی های تغذیه‌ای برگ، روشی امیدبخش برای شناسایی وضعیت تغذیه معدنی گیاهان است. تجزیه برگی، روشی مؤثر است که با استفاده از روش تشخیص چندگانه عناصر غذایی (CND) برای ارزیابی و بهینه‌سازی عناصر غذایی چغندرقند به کار می‌رود. به منظور ارزیابی وضعیت تغذیه­ای چغندرقند در شهرستان شاهرود در استان سمنان این پژوهش به مدت دو سال زراعی (1398-1400) اجرا شد. در هر سال حداقل تعداد 30 مزرعه که دارای دامنه متنوعی از خصوصیات خاک بودند، انتخاب شد. در این پژوهش گروه عملکرد زیاد در مزارع چغندرقند، با استفاده از روش CND از طریق ریاضی، آماری و کاربرد تابع تجمعی متمایز گردید. نتایج نشان داد که  83/3 %و 45% مزارع به ترتیب دارای کمبود فسفر و پتاسیم در خاک بوده و میانگین عملکرد در کل مزارع 61/1 تن در هکتار بود. بر اساس میانگین شاخص­های CND ترتیب اولویت عناصرغذایی مورد نیاز در مزارع با عملکرد پایین برای عناصر غذایی پرمصرف و کم مصرف به ترتیب به­صورت N>P>K  و Mn>Fe>B>Cu>Zn به دست آمد. بنابراین برای افزایش عملکرد حتماً باید مصرف کودهای پرمصرف حاوی نیتروژن و در بین عناصر کم مصرف منگنز و آهن مورد توجه قرار گیرد. روش CND با درنظر گرفتن وضعیت تغذیه‌ای متعادل و نامتعادل و همچنین بیشبود و کمبود عناصر غذایی، ضمن توصیه کودی مناسب، از هدررفت کود و منابع مالی نیز جلوگیری می‌کند. این روش نشان داد که حدود 53/75 %مزارع شهرستان شاهرود به دلیل مدیریت نامناسب کوددهی در وضعیت تغذیه ای نامتعادل قرار دارند.