مقایسه متغیرهای زیستی، فیزیکی و شیمیایی خاک با دو کاربری زراعی و جنگلی (سرو زربین) در رامیان استان گلستان
نویسندگان
1 خیابان شهید بهشتی روبروی سازش. مرکز تحقیقات کشاورزی ومنابع طبیعی. بخش منابع طبیعی اکرم احمدی
2 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
3 محقق، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
4 محقق، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
5 محقق، بخش تحقیقات آب و خاک، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
6 دکتری جنگلداری، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور
7 محقق، بخش تحقیقات آب و خاک، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
8 محقق، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
9 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی و آبخیزداری، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و
10 محقق، بخش تحقیقات آب و خاک، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
11 کارشناس پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
12 کارشناس پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 11 دکتری
doi
10.22092/ijsr.2025.367059.760چکیده
سرو گونه زربین بهعنوان یکی از گونههای درختی با ارزش در جنگلهای هیرکانی شمال ایران، نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی و تعادل اکوسیستمهای جنگلی ایفا میکند. از این رو، بررسی ویژگیهای خاک در ذخیرهگاه زربین بهدلیل نقش آن در حفظ تنوع زیستی و کیفیت خاک ضروری است. از آنجایی که تغییر کاربری و تخریب اراضی اثراتی بر روی ویژگیهای خاک دارند و با توجه به اهمیت این موضوع، هدف از پروژه حاضر بررسی متغیرهای زیستی و فیزیکی و شیمیایی خاک در توده زربین رامیان و خاک زراعی بود. این پژوهش در دو قطعه یک هکتاری در زمین زراعی و توده زربین انجام شد که شامل ثبت اطلاعات عمومی و حفر پروفیل برای بررسی افقهای خاک بود. نمونهبرداری از خاک در عمق 15-0 سانتیمتر زیر تاج درختان انجام شد و ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک اندازهگیری گردید. بررسی دادههای زیستی خاک توده زربین و خاک زمین زراعی با استفاده از آزمون آماری تی تست مستقل نشاندهنده تفاوت معنیدار در تنفس پایه و نیتریفیکاسیون بین این دو نوع خاک است، بهطوریکه میزان تنفس پایه و نیتریفیکاسیون در توده زربین (به ترتیب (mg CO2.gˉ¹ dm.24 hˉ¹) 4.33 و (µg N.gˉ¹dm.5hˉ¹) 714.1 بیشتر از خاک زراعی (به ترتیب (mg CO2.gˉ¹ dm.24 hˉ¹) 2.99 و (µg N.gˉ¹dm.5hˉ¹)454.33 بود. با این حال، تفاوت معنیداری در بیوماس میکروبی و تنفس برانگیخته مشاهده نشد. نتایج نمونههای جمعآوری شده از سطح عرصه نشان داد که در خاک زراعی pH (7.96)، فسفر (23.42 میلیگرم درکیلوگرم)، و پتاسیم (275.2 میلیگرم درکیلوگرم)، سیلت (57.6 %) و رس (29 %) بیشتر از خاک توده زربین (pH (6.58)، فسفر 10.54 میلیگرم درکیلوگرم، پتاسیم 163.8 میلیگرم درکیلوگرم، سیلت 41.2 % و رس 4.8 %) است، در حالی که خاک توده زربین دارای هدایت الکتریکی (1.36 دسی زیمنس بر متر)، روی (1.57 میلیگرم بر کیلوگرم) و شن (54 %) بیشتری در مقایسه با خاک زراعی (هدایت الکتریکی 0.41 دسیزیمنس بر متر، روی 1.07 میلیگرم بر کیلوگرم و شن 13 %) بود. هر دو نوع خاک در رده اینسپتیسول قرار دارشتند. کاربری زمین اثرات متفاوتی بر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک داشت که این اثرات را توسط گونههای غالب که لاشریزه و ترشحات ریشهای متنوع تولید میکنند، اعمال کرده و در نتیجه اندازه و فعالیت جوامع میکروبی خاک و همچنین عناصر آلی و معدنی خاک را تنظیم میکند.
