اثر زغال زیستی باگاس نیشکر بر تجمع و توزیع نیتروژن، فسفر، ویژگی‌های ریشه و عملکرد گندم در خاک‌های آلوده به سرب و نیکل

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زراعت، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 استادیار، گروه خاکشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

3 کارشناسی ارشد، گروه زراعت، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی اهواز، ایران

doi
10.22092/ijsr.2025.366406.754
چکیده

از مشکلات اصلی خاک‌های آلوده وجود مقادیر بالای عناصرسنگین و سمی به‌ویژه سرب و نیکل می‌باشد که منجر به اختلال در رشد و کاهش عملکرد گیاهان می‌گردد. استفاده از زغال زیستی  به عنوان یکی از راه حل‌ها برای رفع این مشکل پیشنهاد شده است. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر زغال زیستی نیشکر بر تجمع و توزیع نیتروژن، فسفر، رشد ریشه، و عملکرد دانه گندم در خاک‌های آلوده به سرب و نیکل بود. این آزمایش بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل مقادیر زغال زیستی نیشکر در چهار سطح شامل: صفر (شاهد)، %2، %4 و 6% وزنی خاک، و نوع خاک در دو سطح آلوده و غیرآلوده به سرب و نیکل بود. در این آزمایش بیشترین و کمترین نیتروژن و فسفر ریشه، ساقه و دانه بترتیب در شرایط خاک آلوده و غیرآلوده مشاهده شد. همچنین با افزایش مصرف زغال زیستی تغییراتی در نحوه تجمع این عناصر در راستای ایجاد شرایط مناسب برای گیاه حاصل شد که متعاقب آن در بهبود رشد ریشه و افزایش عملکرد دانه تاثیر معنی‌دار داشت. بیشترین و کمترین عملکرد دانه بترتیب در خاک غیرآلوده و آلوده مشاهده شد و با افزایش مصرف زغال زیستی در خاک آلوده و غیر آلوده عملکرد دانه افزایش یافت و این افزایش تا سطح 4% زغال زیستی ادامه یافت. بطور کلی نتایج آزمایش نشان داد که در شرایط خاک آلوده و غیر آلوده به سرب و نیکل، کاربرد زغال زیستی باگاس نیشکر در تجمع نیتروژن و فسفر در گیاه نقش موثری دارد و مصرف زغال زیستی تا سطح 4%در خاک‌های آلوده و غیر آلوده برای بهبود عملکرد پیشنهاد می شود.