واکاوی روایت خواجه اباصلت از امام رضا (ع) مبنی بر عدم جسمانیت عرش خداوند

نویسندگان

1 طلبه سطح 4 حوزه علمیه قم و دکترای فقه و مبانی حقوق دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 طلبه سطح 4 حوزۀ علمیه قم و مدرس معارف اسلامی دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

doi
10.22034/farzv.2022.345250.1770
چکیده

شناخت «حقیقت عرش» همواره از مسائل پیچیده و پراهمیت برای دانشمندان و صاحبان علم و معرفت بوده که دلیل آن آیات شریفة قرآن مانند: «الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‏»(طه، 5) و روایات مرتبط بوده که به‌صراحت از عرش سخن گفته است؛ بنابراین اندیشمندان دینی از جمله مفسران و متکلمان در این باره به فحص و جست‌وجو پرداخته‌اند. هدف پژوهش این است که با بررسی مفهوم حقیقی عرش، با توجه به ضرورت شناخت آن در حوزة جهان‌شناسی و خداشناسی و معارف الهی، درصدد پاسخی روشن به برخی ابهام‌ها مانند تفکر مشبهه و مجسمه باشد که در این موضوع وجود دارد. روش تحقیق، کتابخانه‌ای و تحلیلی است و دستاورد پژوهش با توجه به احادیث امام رضا (ع) به‌خصوص روایت خواجه اباصلت از امام رضا (ع)، این است که عرش الهی جسم نیست و حقیقتی مستقل و از جنس حقایق غیبی و در مرتبة عوالم مجردات است و مراد  از حقیقت عرش، جایگاهِ تدبیر و مدیریت و ربوبیت الهی و مقامی‌ است‌ که منشأ صدور احـکام عـالم بوده و همه اوامر الهی به سوی آن منتهی می‌شود و عرش، علم الهی نیز به شمار می رود.