بررسی فعالیت‌ آنزیم‌های دهیدروژناز و لیپاز در خاک لوم‌شنی آلوده به نفتای سبک در تیمارهای مختلف زیست‌پالایی

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

2 گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز،

3 دانشگاه تبریز

4 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

doi
10.22092/ijsr.2024.362387.706
چکیده

سنجش فعالیت­های آنزیمی، یکی از روش­های قابل‌توجه در زیست­پالایی خاک­های آلوده به ترکیبات نفتی است، تحریک زیستی، تلقیح زیستی و تلفیق این دو باهم از انواع روش­های زیست پالایی مورداستفاده در این آزمایش است. به این منظور، برای کاهش آلودگی نفتای سبک (1%)، در یک خاک لوم شنی، از انواع تیمارهای زیست‌پالایی شامل تأمین عناصر N، P، افزودن کود دامی و سورفاکتانت Tween 80، تلقیح زیستی و تیمار تلفیقی در  طی120 روز  استفاده شد، و در زمان‌های مختلف (0، 5، 10، 15، 20، 30، 45، 60، 90 و 120 روز) فعالیت آنزیم‌های دهیدروژناز (DHA) و لیپاز اندازه­گیری شد. این آزمایش به‌صورت طرح فاکتوریل اسپلیت پلات (شامل فاکتور آلودگی، زیست‌پالایی و زمان) با در نظر گرفتن سه تکرار در گلدان‌های سه کیلوگرمی انجام شد. نتایج به‌دست‌آمده از آزمایش نشان داد که تیمارهای زیست­پالایی منجر به کاهش آلاینده­های نفتی شد، همین­طور فعالیت دهیدروژناز از ابتدای آزمایش روند کاملاً نزولی داشت، و تغییرات فعالیت لیپاز در خاک‌آلوده، تا روز 10 افزایش یافت، از روز 10 تا 15 اندکی کم شد و سپس تا روز 60 با نوسانات جزئی پیش رفت و دوباره از روز 60 کاهش یافت. فعالیت دهیدروژناز در تیمار کود گاوی در طول آزمایش از 3/39 به 0/35 (μg TPF g-1 h-1)  و فعالیت لیپاز در تیمار تلفیقی، از (mU g-1) 57 در روز 10ام  به (mU g-1)  33/56 در روز 120 رسید. به نظر، استفاده از تیمارهای تلفیقی و کود گاوی علاوه برافزایش جمعیت میکروبی مؤثر در تجزیه ترکیبات نفتی و تأمین شرایط بهینه برای فعالیت آن­ها، روشی مناسب برای کاهش آلودگی ناشی از نفتای سبک باشد.