بررسی برخی از ویژگی های شیمیایی، مورفولوژیکی و خطرات آلودگی فلزات سنگین در لجن فاضلاب و بیوچار آن در دماهای مختلف

نویسندگان

1 علوم خاک - دانشگاه شهرکرد- دانشکده کشاورزی- شهرکرد ایران

2 استاد گروه‌ علوم ‌خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد

3 دانشیار گروه ‌علوم ‌خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد

doi
10.22092/ijsr.2024.361168.695
چکیده

گرماکافت به عنوان یک فن­آوری اقتصادی و سازگار با محیط زیست برای تسهیل بازیافت و کاهش خطر زیست محیطی لجن فاضلاب حائز اهمیت است. هدف از این پژوهش مطالعه تغییرات ساختار، سطح ویژه و منافذ بیوچار، خصوصیات شیمیایی و ارزیابی خطر آلودگی فلزات سنگین روی و سرب در اثر گرماکافت لجن فاضلاب بود. بیوچار لجن فاضلاب به مدت 2 ساعت در شرایط محدود اکسیژن دردماهای 300 ، 400، 500، 600 و 700 درجه سلسیوس تهیه شدند. سطح ویژه و بررسی منافذ با استفاده از ایزوترم جذب N2، معادله BET و تصویر میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) تعیین شدند. خطر آلودگی فلزات سرب و روی با استفاده از روش جزءبندی BCR و فاکتورهای آلودگی ارزیابی شد. نتایج نشان داد سطح ویژه بیوچار تحت تأثیر دماهای 400، 500، 600 و 700 درجه سلسیوس به ترتیب 2/65، 3/65، 8/38، 5/75 برابر لجن بود. با مقایسه حجم کل و میانگین قطر منافذ، بیوچار تخلخل بیشتری نسبت به لجن فاضلاب داشت. عمده منافذ موجود در بیوچارها از نوع مزو (19/98-8/34 نانومتر) بود. ساختار مورفولوژیکی لجن فاضلاب صاف و نامنظم و بیوچارها دارای سطحی متخلخل و ناهموارتر بودند. حضور ساختارهای آروماتیکی به شکل لانه زنبوری در دماهای بالا به ویژه دمای 600 درجه سلسیوس به وضوح قابل تشخیص بود. خطر زیست محیطی (Er) برای لجن فاضلاب و بیوچارها در رده کم قرار داشت. با تبدیل لجن به بیوچار، فاکتور آلودگی (Cf) روی و سرب، بیش از 50 % کاهش یافت. تبدیل لجن به بیوچار سبب افزایش سطح، تخلخل بیشتر و تثبیت کربن به شکل ترکیبات آروماتیکی شد. به دلیل کاهش فاکتور آلودگی فلزات و احتمال خطر زیست محیطی در بیوچارها، از این مواد میتوان به عنوان جاذب یا اصلاح کننده در محیط­های مختلف استفاده کرد.