بررسی عوامل موثر بر تقاضای واردات ایران به تفکیک کالاهای واسطهای، سرمایهای و مصرفی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد علوم اقتصادی دانشگاه تربیتمدرس
2 استادیار علوم اقتصادی دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
امروزه بخش تجارت خارجی به عنوان یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی در تمامی کشورها به خصوص کشورهای در حال توسعه، مورد توجه میباشد. برآورد تقاضای واردات کالاها همواره یکی از دغدغههای اصلی و موضوعات مورد بحث تصمیمگیران سیاسی و اقتصادی در تمامی زمینهها، علیالخصوص در تصمیمات راهبردی کشوری، منطقهای و جهانی بوده است. همچنین انتخاب استراتژی صحیح برای واردات منوط به در نظر گرفتن عوامل موثر بر آن میباشد. لذا در این مقاله به شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر واردات ایران پرداخته شده است که باتوجه به مباحث همجمعی[1] بین متغیرهای اقتصادی، از روش اقتصادسنجی خود توضیح با وقفه های توزیع شده (ARDL)[2]، استفاده گردید. در این تحقیق پس از بررسی جامع مبانی نظری تابع واردات و مرور مطالعات گذشته در ایران و جهان، ساختار بازرگانی خارجی ایران طی سالهای (1386-1350)، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و بر اساس این مطالعات، نوع و میزان اثرگذاری عواملی چون قیمتهای نسبی، درآمدهای حاصل از صادرات نفت و گاز، تولید ناخالص داخلی بدون نفت و گاز و ارزش افزوده بخش صنعت و معدن، بر هر یک از توابع واردات ، بررسی گردید. نتایج این تحقیق حاکی از آن است که متغیر با وقفه (واردات دوره قبل) برای هر سه تابع معنیدار بوده و بیشترین تاثیر را بر واردات کالاهای مصرفی داشته است (تایید تئوری انتظارات مصرفی) و کمترین تاثیر را بر کالاهای سرمایهای دارد. کشش قیمتی تقاضای واردات برای کالاهای واسطهای بیشترین و برای کالاهای مصرفی کمترین مقدار را دارا است و در نهایت درآمد حاصل از صادرات نفت و گاز و همینطور ارزش افزوده بخش صنعت و معدن نیز بیشترین تاثیر را بر واردات کالاهای سرمایهای میگذارند. همچنین وجود رابطه همجمعی میان متغیرها تایید شد و روابط بلندمدت و الگوی ECM [3] برای هر یک از توابع محاسبه گردید. [1]. Co-Integration. [2]. Auto- regressive Distributed Lag. [3]. Error Correction Model.