پایش تغییرات تنفسی خاک لومشنی آلوده به نفتا سبک در تیمارهای مختلف زیستپالایی
نویسندگان
1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران
2 استاد بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران
3 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران؛
4 دانشیار بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران
doi
10.22092/ijsr.2024.362389.707چکیده
هیدروکربنهای نفتی یکی از شایعترین گروههای آلودهکننده آلی در محیطزیست میباشند. زیستپالایی خاکهای آلوده به ترکیبات نفتی یک فرآیند مؤثر برای پاکسازی آلایندههای نفتی در محیطزیست است، در تحقیق حاضر در یک خاک لوم شنی برای کاهش یا از بین بردن آلایندهی نفتا سبک با غلظت 1% در خاک، از روشهای مختلف زیستپالایی ازجمله تحریک زیستی، تلقیح زیستی و تیمار تلفیقی (شامل تیمار توأم تلقیح زیستی و تحریک زیستی) استفاده شد. این آزمایش بهصورت طرح اسپلیتپلات با سه عامل (آلودگی، زیستپالایی و زمان) با 3 تکرار در گلدانهای 3 کیلوگرمی انجام شد. پس از اجرای آزمایش در فواصل زمانی صفر، 5، 10، 15، 20، 30، 45، 60، 90 و 120 روز، از گلدانهای آزمایشی نمونهبرداری شد و مقادیر تنفس پایه و برانگیخته اندازهگیری شد. نتایج نشان داد که اعمال تیمارهای زیستپالایی باعث کاهش آلودگی نفتا سبک شده و همچنین آلودگی نفتی، فعالیت ریزجانداران (میکروارگانیسمها) خاک را نیز تحت تأثیر قرار داد، بهطوریکه بیشترین مقدار تنفس پایه و برانگیخته در روزهای ابتدائی به دست آمد، اما باگذشت زمان تنفس پایه نسبت به تنفس برانگیخته افت شدیدتری داشت، به نظر جامعه میکروبی به گلوکز افزودهشده، بهعنوان منبع کربن ساده و در دسترس پاسخ داده و تنفس برانگیخته کاهش کمتری داشت، اما تنفس پایه احتمالاً با کمبود منابع کربن مواجه شده و کاهش بیشتری داشت. از میان تیمارهای زیستپالایی، تیمار تلفیقی نسبت به دیگر تیمارهای زیستپالایی در سطح احتمال (0/01 P<) تأثیر بیشتری در کاهش هیدروکربنهای نفتی داشت. به نظر کاربرد تیمارهای تلفیقی علاوه بر بالا بردن جمعیت میکروبی فعال درگیر در تجزیه ترکیبات نفتی و تأمین شرایط بهینه برای فعالیت آنها، باعث تحریک جمعیت میکروبی بومی خاک شده و روشی مناسب برای حذف ترکیبات نفتی باشد.