مدیریت یکپارچه خاک و آب در مقیاس مزرعه در زیر حوضه هنام (قسمت اول: تعیین واحدهای همگن مدیریت خاک و آب)
نویسندگان
1 محقق، موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج،
2 استادیار پژوهش موسسه خاک و آب
3 هیات علمی موسسه تحقیقات خاک و آب
4 مربی موسسه تحقیقات خاک و آب
5 محقق موسسه خاک و آب، بخش تحقیقات ارزیابی اراضی دانش آموخته دکتری، گروه علوم خاک،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان،
6 استادیار موسسه تحقیقات خاک و آب
7 دانشیار موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
8 عضو هیئت علمی
9 عضو هیات علمی بخش تحقیقات بیولوژی خاک
10 رییس مرکز تحقیقات لرستان
11 کارشناس مرکز جهاد کشاورزی علی آباد الشتر
12 مروج پهنه تولیدی مرکز جهاد کشاورزی علیآباد
13 تسهیلگر جامعه محلی
14 رئیس بخش تحقیقات شیمی حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه
15 موسسه خاک واب
16 International Center for Agricultural Research in the Dry Areas Jordan
17 موسسه تحقیقات خاک وآب
18 استادیار پژوهش موسسه تحقیقات خاک و آب
19 موسسه تحقیقات خاک و آب
20 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات خاک و آب
21 استاد یار پژوهش، بخش تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران
22 موسسه تحقیقات خاک و آب
23 موسسه تحقیقات خاک و آب
24 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
25 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، خرم
doi
10.22092/ijsr.2024.364321.734چکیده
مقاله حاضر، بررسی مراحل دستیابی به چارچوب بومی–اجرایی مدیریت یکپارچه )تلفیقی) خاک و آب در مقیاس مزرعه است که از طریق طرح کلانی با 19 پروژه از سال 1392 تا 1399 با مشارکت محققین، کارشناسان و کشاورزان از سطح بینالمللی، ملی، و محلی در زیر حوزه هنام استان لرستان انجام شد. برای این منظور، زمینهای کشاورزی براساس ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک، دستهبندی شد تا با شناخت مسائل مدیریت خاک و آب برای کشاورزی در یک واحد همگن، تبدیل نقشههای خاکشناسی به نقشههای واحدهای مدیریت همگن امکانپذیر باشد. در این پژوهش، روش طبقهبندی استعداد حاصلخیزی خاک (FCC)[1] به عنوان رویکردی یکپارچه که بافت خاک سطحی و عمقی و توصیفکنندههای خاک را در بر میگیرد، استفاده شد. همچنین، تعریف چندین توصیفکننده برای مناطق نیمه خشک تغییر کرده و توصیفکنندههای جدیدی برای طبقهبندی استعداد آبیاری ([2]ICC) معرفی شد. اطلاعات مورد نیاز با حفر 119 نیمرخ خاک و نمونهبرداری از 101 نقطه خاک سطحی در مقیاس مدیریتپذیر جمعآوری و ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی نمونهها، اندازهگیری شد. سپس، لایههای اطلاعاتی مختلف شامل نقشه نیمه تفصیلی دقیق خاک با استفاده از روش زمینخاکشناسی (ژئوپدولوژی)، محدودیت، طبقهبندی و تناسب اراضی، توان (پتانسیل) تولید محصولات عمده کشاورزی، تخریب خاک، محلهای برداشت آب، کاربری اراضی و حدنگار (کاداستر) کشاورزی 2395 مزرعه، تهیه شد. تیم چندرشتهای با بازدید محلی و مصاحبه با 84 کشاورز منتخب 24 روستا از طریق پرسشنامه در سال زراعی 1397-1398، مسائل و وضعیت فعلی خاک و آب آنها را بررسی نمود. بر پایه نتایج، تعداد 23 واحد همگن مدیریت خاک و آب در اراضی آبی و 30 واحد همگن در اراضی دیم تفکیک شد. این واحدهای همگن، 93% از اراضی آبی و 90% از اراضی دیم را میپوشاند. بررسیها نشان داد که منطقه دارای مشکلاتی مانند سخت لایه شخم، کمبود عناصر غذایی فسفر و روی، برنامهریزی نامناسب آبیاری و سه دسته متفاوت بهرهبردار بود. سرانجام، برای هر واحد همگن مدیریت خاک و آب، بسته مدیریتی تهیه شد و اعتبارسنجی گردید که نتایج آن در قسمت دوم مقاله ارائه میشود. [1] Fertility Capability Classification (FCC) [2] Irrigation Capability Classification (ICC)
