بررسی رابطه بین میزان نیتروژن کل و برخی ویژگیهای خاک در منطقه زرینشهر
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران
2 استادیار، گروه محیطزیست، مرکز تحقیقات پسماند و پساب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران
3 استادیار گروه محیطزیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران
4 دانشیار گروه محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
doi
10.22092/ijsr.2023.359235.674چکیده
هدف از این پژوهش بررسی تأثیر اسیدیته خاک، هدایت الکتریکی و کربن آلی بر میزان نیتروژن کل در خاک منطقه زرینشهر با استفاده از آنالیزهای آماری (تحلیل خط مرزی و رگرسیون گامبهگام) بود. در منطقه زرینشهر، به مدت یک سال در هر فصل، با استفاده از GPS تعداد 60 نقطه پلاتهایی به طول، عرض و ارتفاع 50 ×50 ×20 سانتیمتر در اراضی کشاورزی، درختکاری و خاک لخت منطقه با متوسط فاصلهی 546 متر انتخاب گردید و در هر یک از نمونههای خاک، ویژگیهای ذکرشده اندازهگیری شد. سپس، با استفاده از آنالیز خط مرزی حداکثر واکنش یک فرآیند بیوژئوشیمیایی به یک عامل محیطی معین، مشخص شد. بر اساس نتایج حاصل از این مطالعه، هدایت الکتریکی خاک در فصول گرم سال مقادیر بیشتری نسبت به سایر فصول بود بهطوریکه در تابستان، حداکثر مقدار این پارامتر در حدود 1587 دسی زیمنس بر متر بود حالآنکه در زمستان به حدود 1140 دسی زیمنس بر متر نیز رسید. تحلیل مقادیر اسیدیته خاک نیز نشان داد که خاکهای مطالعه شده عموماً در بخش خاکهای قلیایی قرار دارند. درصد مواد آلی و کربن آلی خاک نیز تغییرپذیری مشهودی در بین فصول سال نشان دادند به صورتی که در پاییز و زمستان مقادیر این دو پارامتر نسبتاً کم (بین 0/04 – 2/52) و در تابستان و بهار افزایش چشمگیری داشت (بین 0/12 – 2/39). در این پژوهش، تحلیل خط مرزی برای بررسی روابط درونی بین متغیرها و همچنین مقادیری از شاخصهایی که باعث افزایش حداکثری نیتروژن خاک شد استفاده شد و مشاهده گردید که دو متغیر درصد کربن آلی و درصد نیتروژن خاک در کلیه کاربریها رابطه خطی معنیداری داشتند به شکلی که با افزایش درصد کربن آلی، مقدار نیتروژن کل در خاک نیز افزایش پیدا کرد. رابطه رگرسیون گامبهگام نشان داد که از بین متغیرهای موردمطالعه، درصد نیتروژن کل در خاک را میتوان بر اساس تأثیر دو پارامتر هدایت الکتریکی و درصد کربن آلی شناسایی کرد. بر اساس نتایج، آنالیز خط مرزی و رگرسیون گامبهگام روش مناسبی برای تعیین تأثیر فاکتورهای مؤثر بر میزان نیتروژن موجود در خاک است.