اثر کروم (VI) بر فعالیت برخی آنزیم‌های خاک و شاخص‌های فیزیولوژیک و مورفولوژیک گیاه خرفهPortulaca Oleracea L.

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زراعت، دانشگاه پیام نور، ایران

2 دانش آموخته دکتری شیمی و حاصلخیزی خاک، دانشگاه ارومیه

3 استادیار گروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، ایران

4 دانش آموخته دکتری فیزیولوژی گیاهی، دانشگاه شیراز

doi
10.22092/ijsr.2023.355603.626
چکیده

هدف این پژوهش بررسی اثر فلز سنگین کروم بر فعالیت های آنزیمی خاک و برخی شاخص های فیزیولوژیک و مورفولوژیک گیاه خرفه بود.آزمایش به صورت طرح کاملا تصادفی با سه تکرار صورت گرفت. نمونه‌های خاک با غلظت‌های متفاوت کروم (0، 25، 50، 75 و 100 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک) آلوده شد و پس از برقراری تعادل در خاک، گیاه خرفه کشت گردید. پس از کامل‌شدن مراحل رشد گیاه، فعالیت آنزیم های دهیدروژناز، فسفاتاز و اوره آز و همچنین ویژگی‌های مورفولوژیک و فیزیولوژیک گیاه خرفه تحت آلودگی کروم اندازه‌گیری شدند و روابط همبستگی بین آنها بررسی گردید. نتایج نشان داد که فعالیت‌های آنزیمی خاک با افزایش غلظت کروم در خاک کاهش یافت. بیشترین همبستگی منفی بین وزن خشک ریشه و اندام هوایی گیاه خرفه با افزایش غلظت کروم در خاک مشاهده شد. نقش آنزیم‌های خاک در ارزیابی وضعیت آلودگی کروم با شاخص بیوشیمیایی حاصلخیزی خاک تعیین شد که این شاخص بالاترین همبستگی منفی را با وزن خشک اندام هوایی گیاه خرفه نشان داد. بین افزایش غلظت کروم در خاک با همه شاخص‌های فیزیولوژیک گیاه خرفه همبستگی بالاتر از90 درصد مشاهده شد. فعالیت آنزیم دهیدروژناز در همبستگی با شاخص‌های فیزیولوژیک گیاه، رفتاری مشابه باشاخص بیوشیمیایی حاصلخیزی خاک نشان داد. به طور کلی، طبق نتایج این تحقیق، شاخص‌های  گیاه خرفه با حساسیت بالاتری نسبت به شاخص‌های مورفولوژیک آن توانستند شدت آلودگی فلز کروم را در گیاه نشان دهند.